Elektrik izolasyon Halısı

📌 1. Elektrik İzolasyon Halısı (Electrical Insulating Mat) Nedir?

İzolasyon halısı, elektrik panoları önünde çalışan personelin ayakları ile toprağa giden olası kaçak akımlar arasında dielektrik (iletken olmayan) bir bariyer sağlayan yalıtkan bir zemin kaplamasıdır. İzolasyon halısı, özellikle canlı ekipmanla çalışma (live working) sırasında elektrik çarpması riskini azaltır. Bu yüzden uluslararası güvenlik standartlarıyla belirlenmiş kriterlere uygun olması gerekir.

---

📌 2. Standartlar ve Sınıflandırma

🔹 IEC 61111:2009 Standardı

En yaygın olarak elektrik izolasyon halıları IEC 61111:2009 standardına göre sınıflandırılır. Bu standarda göre halılar çalışma gerilimine göre sınıflandırılır (Class 0–4) ve her sınıf için uygun test gerilimleri tanımlanır.

🔹 NFPA-70 (NEC)

Amerikan standardı NFPA-70, özellikle 150 V üzeri gerilimlerde izolasyon halısı kullanımını zorunlu kılar.

---

📌 3. Ölçüler — Genişlik & Uzunluk

📐 Minimum Boyutlar

• Genişlik: Minimum 1.0 m (1000 mm) — panonun önünde çalışanın tüm ayak alanını kapsamalı.

• Uzunluk: Panonun tam boyu kadar veya en az panel genişliği kadar (örneğin 1 m genişliğinde panoya en az 1 m uzunluk). Eğer pano 2 m genişliğindeyse izolasyon halısı da 2 m uzunlukta olmalıdır.

👉 Örnek:
100 cm genişliğinde bir panonun önüne serilecek izolasyon halısı için en az 100 cm genişlik × 100 cm uzunluk önerilir. Daha büyük panolar için uzunluk da panoyla aynı eksende genişletilir (örneğin 1 × 2 m, 1 × 3 m vb.).

---

📌 4. Kalınlık & Gerilim Sınıfı

Kalınlık, halının dayanabileceği çalışma gerilimi seviyesini ve mekanik dayanıklılığını doğrudan etkiler. Aşağıdaki tablo yaygın uygulamalardır:

Kalınlık (~mm)	Uygulama	Not
2–4 mm	Düşük gerilim ≤ 1 kV	Evsel ve düşük gerilim panoları için uygun
4–6 mm	Orta gerilim ≤ 20 kV	Ticari tesis panoları
6–12 mm	Orta–yüksek gerilim	Endüstriyel ve yüksek risk uygulamaları
10–14 mm	Yüksek gerilim alanları	Ağır sanayi

👉 Bir örnek ürünte 3 mm kalınlık Class 0 olarak düşük voltaj uygulamalarında ~1 kV test gerilimi sağlayabilir.

Not: IEC standardı kalınlık yerine darbe ve dayanım testlerini temel alır; dolayısıyla üreticinin test sertifikasyonu önemlidir.

---

📌 5. Malzeme ve Fiziksel Özellikler

👍 Kullanılan Malzemeler

İzolasyon halıları çoğunlukla yüksek dielektrik dayanımlı kauçuk veya benzeri elastomer malzemelerden üretilir:

• Doğal / Sentetik Kauçuk – Yüksek dielektrik dayanım

• EPDM / Neopren – Kimyasal, yağ ve ozon dayanımı

• PVC benzeri sentetik malzemeler – Düşük gerilim uygulamaları için uygun

⚠️ Yüzey kayma riskini azaltmak için anti-kaygan (ribbed/dokulu) yüzeyler yaygındır.

🧪 Fiziksel & Elektriksel Özellikler

• Dielektrik dayanım testleri — IEC 61111 gerekliliklerine uygun olmalıdır.

• Aşınma ve yırtılma dayanımı

• Kimyasal, yağ ve ısı dayanımı

• UV ve çevresel dayanım

• Kaymaz yüzey

• Belirgin sınıf renk kodu (Class 0–4 renk kodları)

---

📌 6. Gerilim & Akım Sınırları

İzolasyon halısının amacı gerilimi sınırlamak değil, çalışanın toprak potansiyelinden izole edilmesini sağlamaktır. Bu nedenle halının sınıfı, çalışılan gerilime uygun olmalıdır:

IEC Class	Çalışma Voltaj Aralığı (AC)	Test/Proof Voltajı
Class 0	≤ ~1 kV	~5–10 kV
Class 1	≤ ~7.5 kV	~10–20 kV
Class 2	~17 kV	~20–30 kV
Class 3	~26 kV	~30–40 kV
Class 4	~36 kV	~40–50 kV

(Not: Bu tablolar IEC ve üretici verilerinden derlenmiştir; gerçek değerler ürün sertifikasında belirtilir.)

---

📌 7. Uygulama ve Kullanım Esasları

✔ Halı panonun önüne tamamen yayılır; kıvrık veya katlanmış olmamalı.
✔ Halı zemin ile tam temas etmeli; toz, yağ ve nemden arındırılmalıdır.
✔ Periyodik olarak görsel ve elektriksel test (özellikle yüksek gerilim) yapılmalıdır.
✔ Halı yüzeyine bakarak ayaklarınızı ortalayın; kenarlarda durmayın.
✔ Halının üzerindeki sınıf ve gerilim işaretleri okunabilir olmalıdır.

---

📌 8. Örnek: 100 cm Genişliğinde İzolasyon Halısı

• Genişlik: 100 cm

• Uzunluk: Minimum 100 cm (panonun önünü tam kapsayacak şekilde)

• Kalınlık:

  • Alçak Gerilim (≤1 kV): 2–4 mm

  • Orta Gerilim: 4–8 mm

  • Yüksek Gerilim: ≥8 mm

• Malzeme: EPDM kauçuk veya benzeri dielektrik kauçuk

• Yalıtım Sınıfı: IEC 61111 Class uygunluğu ve test raporu

• Yüzey: Anti-kaygan

Bu tip ölçü, bina içi elektrik odalarında, pano önlerinde standart uygulamalarda yaygın kullanılır.

---

📌 9. Sonuç — Eğitim İçin Anahtar Noktalar

📍 İzolasyon halısı, canlı çalışma ortamında çarpma riskini azaltmak için zorunludur.
📍 Minimum genişlik 1 m ve uzunluk pano genişliği kadar olmalıdır.
📍 Kalınlık voltaja göre seçilir; daha yüksek voltaj için daha yüksek kalınlık.
📍 Halı, uluslararası standartlara (IEC 61111 vb.) uygun şekilde imal ve test edilmiş olmalıdır.
📍 Yalıtım sınıfı ve test gerilimleri halı üzerinde açıkça işaretlenmelidir.
📍 Kullanım öncesi ve periyodik kontroller yapılmalıdır.

📌 Türkiye’de Bulunan İzolasyon Halısı Ürünleri / Markalar

• Zeybek 36Kv İzole Halı 4 mm – Yüksek gerilim dayanımı olan izole halı (≈36 kV), 4 mm kalınlık.

• İzole Halı 2 mm 10000 V – 10 kV dayanımlı 2 mm kauçuk halı paspas.

• İzole Halı Yalıtan Paspas 1×1 m 2 mm 10 Kv – Pano önü için standart 1×1 m izolasyon halısı.

• Gri Sarı Şeritli İzole Halı 2 mm – Gri-sarı uyarı şeritli izole halı; görsel farkındalık sağlar.

• İzole Halı 1×10 mt Rulo – Uzun rulo halinde izole halı, büyük alanlar için ideal.

• TSE İzole Halı 1 kV – TSE sertifikalı 1 kV dayanımlı izolasyon paspası.

📌 Türkiye’de Üretici / Satıcı Markalar ve Tedarikçiler

Bunlara ek olarak Türkiye’de aşağıdaki üretici / tedarikçi firmalar da yalıtkan paspas/izolasyon halısı temin etmektedir:

• Protart – Farklı kalınlık ve voltaj dayanımı ile kauçuk esaslı izolasyon matları üretiyor.

• Yalıtkan Paspas Kauçuk Ürünleri A.Ş. – Elektrik izolasyon paspası üretimi yapan yerel marka/tedarikçi.

• Rubbersan – Dielektrik yalıtım levha/mat üreticisi (ürünler yüksek yalıtım sağlar).

• İzole Halı® – EN 61111 standardına sahip elektrik izolasyon halı ürünleri sunar.

• MAS – 2 mm / 5 mm izolasyon halısı ürünleri satışında yer alan marka.

👉 Bu markalar genellikle IEC 61111 / EN 61111, TSE/CE gibi standartlara uygun dielektrik dayanım testli ürünler sunar. Seçim yaparken çalışma gerilimine uygun sınıf, kalınlık ve yüzey kaymaz özellik gibi kriterlere dikkat etmek önemlidir. 

www.elektrikegitimi.com