Elektrik Panosunda Klemens Nasıl Seçilir?

Elektrik Panosunda Klemens Nasıl Seçilir? 

Elektrik panolarında sigorta ve kaçak akım rölesi kadar önemli ama çoğu zaman geri planda kalan bir konu vardır: klemens seçimi.

Yanlış seçilen klemensler pano içinde ısınma, gevşeme, arıza ve hatta yangın riskine kadar gidebilen ciddi problemlere sebep olabilir.

Bu yazıda panoya klemens yerleştirirken nelere dikkat edilmesi gerektiğini adım adım anlatıyoruz.

---

1️⃣ Klemens Akım Değeri (En kritik kriter)

Klemens bir iletkendir. Üzerinden akım geçer ve ısınır.

Bu nedenle klemensin akım değeri kablodan küçük olamaz.

Genel referans tablo:

Kablo Kesiti	Yaklaşık Akım	Seçilmesi Gereken Klemens
1.5 mm²	16A	≥ 20A
2.5 mm²	25A	≥ 24–32A
4 mm²	32A	≥ 32–35A
6 mm²	40A	≥ 41A
10 mm²	63A	≥ 65A

⚠️ Sahada en sık hata:

6 mm² kablo → 24A klemens kullanılması.

Bu durum pano içinde gizli ısınma ve yangın riskidir.

---

2️⃣ Kablo Kesit Uyumu

Her klemensin bir çalışma aralığı vardır:

• 0.5–2.5 mm²

• 2.5–6 mm²

• 2.5–16 mm² gibi.

Seçim kuralı:

👉 Kablo kesiti bu aralığın içinde olmalı.

---

3️⃣ Kısa Devre Dayanımı (kA)

Kısa devre sırasında sigorta açana kadar çok büyük akım klemens üzerinden geçer.

Bu yüzden katalogdaki Short Circuit Withstand (kA) değeri önemlidir.

Trafoya yakın panolarda düşük kaliteli klemens kullanımı ciddi risk oluşturur.

---

4️⃣ Vidalı mı Yaylı mı?

Vidalı klemens

• Güç devreleri için ideal

• Yüksek akıma uygun

• Motor hatlarında tercih edilir

Yaylı (Push-in) klemens

• Titreşimden etkilenmez

• Bakım gerektirmez

• PLC ve kumanda devrelerinde idealdir

Modern panolarda kumanda devrelerinin büyük kısmı artık yaylı klemens ile yapılmaktadır.

---

5️⃣ Toprak (PE) Klemensi

Toprak klemensi normal klemens değildir.

Özellikleri:

• Sarı/yeşil renktedir

• DIN raya metal temas eder

• Ray üzerinden toprağa bağlanır

Normal klemens ile köprüleme yapmak standartlara aykırıdır.

---

6️⃣ Nötr ve Faz Ayrımı

Profesyonel panoda:

• Faz → ayrı

• Nötr → ayrı

• Toprak → ayrı

Bu ayrım bakım ve arıza tespiti için hayati önem taşır.

---

7️⃣ Sigortalı Klemens Kullanımı

Sensör, PLC ve termostat gibi küçük akımlı hatlarda:

Ayrı sigorta yerine sigortalı klemens kullanılabilir.

Avantajları:

• Yer tasarrufu

• Arıza izolasyonu

• Daha düzenli pano

---

8️⃣ Köprüleme (Jumper) İhtiyacı

Tek fazı birçok hatta dağıtmak için klemensin jumper aksesuarı olmalıdır.

Aksi halde pano içinde kablo karmaşası oluşur.

---

9️⃣ Etiketleme ve Düzen

Profesyonel panoda klemens:

• Etiketlenebilir olmalı

• Sonlandırma kapağı olmalı

• Ayırma plakası bulunmalı

Çalışan pano kadar okunabilir pano da önemlidir.

---

Sonuç

Doğru klemens seçimi:

• Isınmayı önler

• Arızayı kolay buldurur

• Panonun ömrünü uzatır

• İş güvenliğini artırır

Elektrik panosunun kalitesi sadece sigorta ile değil, klemens detaylarıyla da belli olur.)

Elektrik Panosunda Kaçak Akım Rölesi Nasıl Seçilir?

Kaçak akım rölesi (RCD), insan hayatını koruyan en önemli ekipmanlardan biridir.
Sigorta kabloyu korur, kaçak akım rölesi insanı korur.

Yanlış seçilen bir RCD:

• Sürekli atar

• Hiç atmaz (en tehlikelisi)

• Tüm panoyu gereksiz yere enerjisiz bırakır

Bu yüzden doğru seçim çok kritiktir.

---

1️⃣ Kaçak Akım Rölesi Neyi Korur?

RCD’nin görevi:

👉 Fazdan çıkan akım ile nötrden dönen akımı karşılaştırır.

Eğer fark oluşursa:

• Elektrik kaçıyor demektir ⚡

• Röle anında enerjiyi keser.

Bu kaçak:

• İnsan üzerinden

• Gövdeden toprağa

• İzolasyon hatasından olabilir.

---

2️⃣ En Önemli Değer: Kaç mA Olmalı?

Kaçak akım rölesinde en kritik seçim hassasiyet (mA) değeridir.

Değer	Kullanım	Amaç
30 mA	Ev, priz, ofis	İnsan koruma
100 mA	Küçük işletme	Yangın + hat koruma
300 mA	Ana pano	Yangın koruma

Ezber:

• İnsan koruma → 30mA

• Yangın koruma → 300mA

Bir panoda genelde ikisi birlikte kullanılır.

---

3️⃣ Ana Pano – Alt Pano Mantığı

Profesyonel panoda kademe olur:

Ana giriş → 300mA
Hatlar → 30mA

Buna seçicilik denir.

Amaç:

• Küçük kaçakta tüm bina kararmasın.

---

4️⃣ Kaç Amper Olmalı? (In değeri)

RCD’nin üzerinde iki değer vardır:

Örnek: 40A / 30mA

• 30mA → hassasiyet

• 40A → taşıyabileceği akım

Kural:

👉 RCD akımı önündeki sigortadan küçük olamaz.

Hat sigortası	RCD
25A	40A RCD
32A	40A RCD
40A	63A RCD

RCD her zaman bir üst akım seçilir.

---

5️⃣ RCD Tipleri (EN ÇOK HATA BURADA)

Bu konu çok kritik ⚠️

Tip	Algıladığı kaçak
AC	Sadece AC kaçak
A	AC + DC darbeli kaçak
B	AC + DC + inverter kaçak

---

Günümüzde gerçek durum

Eskiden evlerde AC yeterliydi.
Artık evler elektronik dolu:

• LED sürücüler

• Çamaşır makinesi inverter

• Klima inverter

• TV – bilgisayar – UPS

Bu cihazlar DC kaçak üretir.

👉 Bu yüzden artık:
Evlerde bile Tip A önerilir.

---

Nerede hangi tip?

Yer	Tip
Eski ev	AC
Yeni ev / ofis	A
GES – EV şarj – inverter	B

GES panosuna AC röle takmak = büyük hata.

---

6️⃣ Sürekli Atma Problemi Neden Olur?

En çok sorulan soru 👍

Sebep: Her cihazın küçük kaçak akımı vardır.

Ortalama kaçaklar:

• Bilgisayar → 1 mA

• LED sürücü → 1–2 mA

• UPS → 3–5 mA

• Klima → 2–3 mA

Bir hatta 10 cihaz varsa:
👉 15–20 mA doğal kaçak oluşur.

30 mA RCD → sürekli atar.

Çözüm:

• Hatları bölmek

• Her gruba ayrı RCD koymak

---

7️⃣ Kaç Hat Tek RCD’ye Bağlanmalı?

Usta kuralı:

👉 30mA RCD’ye max 5–6 hat

Tüm evi tek RCD’ye bağlamak = hata.

---

8️⃣ Seçici (S Tip) Kaçak Akım Rölesi

Ana panoda kullanılan 300mA RCD gecikmeli olmalıdır.

Adı: S Tip (Selective)

Neden?
Alt RCD önce atsın diye.

Doğru sıra:

• Alt pano → 30mA hızlı

• Ana pano → 300mA gecikmeli

---

9️⃣ Topraklama Olmadan RCD Çalışır mı?

Evet çalışır ama:

👉 Doğru çalışmaz.

Topraklama yoksa:

• Kaçak oluşmaz

• RCD atmaz

Bu yüzden:
RCD = Topraklama ile birlikte anlamlıdır.

---

🔟 Kaçak Akım Rölesi Seçim Checklist

Bir RCD şu kriterleri sağlamalı:

✔ 30mA insan koruma
✔ 300mA ana pano koruma
✔ Sigortadan büyük akım değeri
✔ Tip A veya B tercih edilmeli
✔ Hatlar bölünmeli
✔ Selective (S) ana pano kullanılmalı
✔ Topraklama düzgün olmalı

---

Sonuç

Doğru seçilmiş bir kaçak akım rölesi:

• Hayat kurtarır

• Yangını önler

• Gereksiz enerji kesintisini engeller

Yanlış seçilmiş RCD ise:
Ya sürekli atar ya hiç atmaz.

İkisi de tehlikelidir.)

Kaçak Akım Rölesi Kısaltmaları Rehberi (RCD – RCCB – RCBO vb.)

---

🔹 RCD

Residual Current Device

Türkçe: Kaçak Akım Koruma Cihazı

👉 En genel isimdir.
Kaçak akımı algılayıp devreyi kesen tüm cihazların ortak adıdır.

Yani:

• RCCB

• RCBO

• RCM
  hepsi aslında RCD ailesidir.

---

🔹 RCCB

Residual Current Circuit Breaker

Türkçe: Kaçak Akım Devre Kesici

En çok kullanılan cihazdır.

Özellik:

• Sadece kaçak akımı algılar

• Aşırı akım / kısa devre koruması YOKTUR

Bu yüzden önüne mutlaka sigorta (MCB) konur.

Panolarda gördüğümüz klasik kaçak akım rölesi = RCCB.

---

🔹 RCBO

Residual Current Breaker with Overcurrent

Türkçe: Kaçak Akım + Aşırı Akım Korumalı Otomatik Sigorta

RCCB + Sigorta = RCBO

Tek cihaz içinde:

• Kaçak akım koruması ✔

• Aşırı akım koruması ✔

• Kısa devre koruması ✔

Yani:
👉 Sigorta + Kaçak akım birleşmiş hali.

Avrupa’da çok yaygın, Türkiye’de yeni yeni yayılıyor.

---

🔹 RCM

Residual Current Monitor

Türkçe: Kaçak Akım İzleme Cihazı

Bu cihaz:

• Kaçağı kesmez ❌

• Sadece ölçer ve alarm verir ✔

Nerede kullanılır?

• Hastane

• Veri merkezi

• Endüstri

Enerji kesilmesi istenmeyen yerlerde.

---

🔹 RCD Type AC / A / F / B

Bu aslında cihazın algılayabildiği kaçak türüdür.

🔸 Type AC

Alternating Current

Sadece AC kaçak algılar.

Eski sistemlerde kullanılır.

---

🔸 Type A

Alternating + Pulsating DC

AC + darbeli DC kaçak algılar.

Modern ev ve ofislerde önerilen tiptir.

---

🔸 Type F

Frequency controlled

Özel tiptir.
Inverter motorlar için geliştirilmiştir.

• Klima

• Isı pompası

• Çamaşır makinesi

Avrupa’da yaygın, Türkiye’de nadir.

---

🔸 Type B

Universal RCD

Her türlü kaçağı algılar:

• AC

• DC

• Saf DC

• İnverter

Kullanım:

• Güneş enerjisi (GES)

• EV şarj istasyonu

• Asansör sürücüleri

• UPS sistemleri

En gelişmiş RCD tipidir.

---

🔹 S Tip (Selective RCD)

Selective / Time Delay RCD

Türkçe: Gecikmeli Kaçak Akım Rölesi

Ana panolarda kullanılır.

Amaç:
Alt panodaki RCD önce atsın.

Genelde:
👉 300mA S Tip

---

🔹 IΔn (Idn)

Rated Residual Current

Türkçe: Anma Kaçak Akımı

RCD üzerindeki 30mA / 300mA değeri budur.

---

🔹 In

Rated Current

Türkçe: Anma Akımı

Örnek: 40A / 30mA

• 40A → taşıma akımı

• 30mA → kaçak hassasiyeti

---

🔹 ΔI (Delta I)

Kaçak akım farkını ifade eder.

Fazdan çıkan – nötrden dönen fark.

---

🔹 Test Button (T)

RCD üzerindeki test butonu.

Ayda 1 kez basılması önerilir.

---

Kısa Özet (Ezber)

Kısaltma	Türkçe
RCD	Kaçak akım cihazı (genel isim)
RCCB	Kaçak akım rölesi
RCBO	Kaçak akım + sigorta
RCM	Kaçak izleme cihazı
Type A	Modern ev
Type B	GES / EV
S Tip	Ana pano
IΔn	mA değeri
In	Amper değeri

Elektrik Panosunda Sigorta (MCB/MCCB) Seçimi !

Elektrik Panosunda Sigorta Seçimi Nasıl Yapılır? (Detaylı Rehber)

Elektrik panolarında en çok yapılan hatalardan biri sigorta seçimidir.
Yanlış seçilen bir sigorta;

• Sürekli atar ve üretimi durdurur

• Kabloyu koruyamaz ve yangın riski oluşturur

• Arıza durumunda tüm panonun enerjisini keser

Bu yazıda bir panoda sigorta seçerken dikkat edilmesi gereken tüm teknik kriterleri adım adım anlatıyoruz.

---

1️⃣ Sigorta Neyi Korur?

En önemli bilgi:

👉 Sigorta cihazı değil kabloyu korur.

Bu yüzden sigorta seçimi yükten → kabloya → sigortaya doğru yapılır.

---

2️⃣ İlk Adım: Yük Akımını Hesaplamak

Sigorta seçimi yükün çektiği akıma göre yapılır.

Tek faz sistem

I = P / (V × cosφ)

Üç faz sistem

I = P / (√3 × V × cosφ)

Cosφ bilinmiyorsa:

• Rezistif yük: 1

• Motor: 0.8

• Karma yük: 0.9 alınabilir.

Örnek (15 kW motor)

I ≈ 27 A çıkar.

Sigorta 27A seçilmez.

---

3️⃣ Emniyet Payı Eklenir

Sigorta sürekli akımın yaklaşık %25 üstünde seçilir.

27A × 1.25 ≈ 34A
Standart değer → 40A

---

4️⃣ Kabloya Göre Sigorta Seçimi (En Kritik Kural)

Sigorta değeri kablonun taşıyabileceği akımı geçemez.

Kablo kesiti	Maks akım
2.5 mm²	25A
4 mm²	32A
6 mm²	40A
10 mm²	63A

Örnek:
40A sigorta kullanıyorsak → kablo en az 6 mm² olmalıdır.

---

5️⃣ B – C – D Tip Sigorta Seçimi

Sigortanın harfi, ani akım toleransını gösterir.

Tip	Atma eşiği	Kullanım alanı
B	3–5 kat	Ev, aydınlatma
C	5–10 kat	Motor, priz, klima
D	10–20 kat	Büyük motor, trafo

Kısa özet:

• Ev → B tipi

• İşletme → C tipi

• Sanayi motor → D tipi

Motor hattına B tipi sigorta takılırsa sürekli atar.

---

6️⃣ Kesme Kapasitesi (kA)

Sigortanın kısa devreyi söndürme gücüdür.

Kullanım	Önerilen
Konut	6 kA
İşletme	6–10 kA
Sanayi	10–25 kA

Pano için genelde 6kA veya 10kA tercih edilir.

---

7️⃣ kVA’ya Göre Ana Sigorta Seçimi

Üç faz için pratik formül:

I = kVA × 1000 / (1.73 × 400)

Güç	Ana Sigorta
30 kVA	50A
50 kVA	80A
100 kVA	160A
160 kVA	250A
250 kVA	400A

---

8️⃣ Ortam Sıcaklığı Etkisi

Sigortalar 30°C için üretilir.

Pano içi yazın 50°C’ye çıkabilir.
Bu durumda sigorta kapasitesi düşer.

Ortam	Kapasite
30°C	%100
40°C	%90
50°C	%80

Yani pano içinde 40A sigorta → 32A gibi davranabilir.

---

9️⃣ Grup Etkisi (Yan Yana Sigortalar)

Sigortalar yan yana dizildiğinde ısınır ve daha erken atar.

Sigorta sayısı	Kapasite
1–3	%100
4–6	%90
7–9	%80
10+	%70

Dolayısıyla dolu panolarda sigorta seçimi büyütülür.

---

🔟 Seçicilik (Selectivity)

Arıza olduğunda sadece arızalı hatın sigortası atmalıdır.

Yanlış örnek:

• Ana: 63A C

• Alt: 32A C
  → Kısa devrede ikisi birden atar.

Doğru kural:
Üst sigorta en az 1.6–2 kat büyük olmalı.

---

1️⃣1️⃣ Kaçak Akım Rölesi Uyumu

Sigorta ve kaçak akım birlikte çalışır.

Yük	RCD tipi
Ev	AC
Elektronik cihazlar	A
Sürücü / inverter	B

Günümüz panolarında genelde Tip A tercih edilir.

---

1️⃣2️⃣ Motor Kalkış Akımı

Motorlar:

• 5–8 kat akım çeker

• 2–10 saniye sürer

Bu yüzden motor hatlarında:
👉 C veya D tipi sigorta şarttır.

---

1️⃣3️⃣ Hat Uzunluğu ve Gerilim Düşümü

Uzun kablo → motor zor kalkar → sigorta atar.

Çözüm:

• Sigorta büyütülmez ❌

• Kablo büyütülür ✔️

---

1️⃣4️⃣ Yük Tipine Göre Seçim

Yük	Davranış
Rezistans	Sabit akım
Motor	Kalkış akımı
LED sürücü	Pik akım
UPS	Darbe akım
Kaynak makinesi	Şok akım

LED ve UPS panolarında çoğu zaman C tipi tercih edilir.

---

1️⃣5️⃣ AC – DC Ayrımı

Güneş enerjisi ve akü sistemlerinde:

⚠️ AC sigorta DC’de kullanılmaz.
Ark söndüremez → yangın riski.

GES panolarında DC sigorta şarttır.

---

1️⃣6️⃣ Standartlar

• IEC 60898 → Ev tipi sigorta

• IEC 60947 → Sanayi tipi sigorta

Sanayi panosunda ev tipi sigorta kullanmak doğru değildir.

---

1️⃣7️⃣ Gelecek Kapasite (Yedek Pay)

Profesyonel pano tasarımında:
👉 %20–30 boş kapasite bırakılır.

Bugün 40A ise altyapı 63A hazırlanır.

---

SONUÇ: Doğru Sigorta Seçiminin Altın Kuralları

Bir sigorta şu 10 şartı sağlamalıdır:

• Yük akımı doğru hesaplanmalı

• Kablo korunmalı

• Ortam sıcaklığı dikkate alınmalı

• Grup etkisi hesaplanmalı

• Seçicilik sağlanmalı

• Kaçak akım uyumu olmalı

• Kalkış akımı düşünülmeli

• Hat uzunluğu dikkate alınmalı

• AC/DC doğru seçilmeli

• Gelecek kapasite planlanmalı

Bu kriterler dikkate alınmadan yapılan sigorta seçimi, çalışıyor gibi görünen ama riskli bir panodur.

(SAYFA YAZISI)

Bakır Yatırım Aracımıdır?

 Bakır külçe yatırım olabilir ama altın/gümüş gibi “güvenli liman” değildir.

Şimdi bunu elektrikçi gözüyle net şekilde anlatalım 👇

---

🥇 Altın – Gümüş – Bakır farkı (en kritik nokta)

Özellik	Altın	Gümüş	Bakır
Dünya çapında yatırım aracı mı?	✅ Evet	✅ Evet	❌ Hayır
Kuyumcu / banka alır mı?	✅ Her yerde	✅ Çoğu yerde	❌ Hurda sayılır
KDV / vergi	❌ Yok	❌ Yok	⚠️ Var
Satış kolaylığı	⭐⭐⭐⭐⭐	⭐⭐⭐⭐	⭐⭐

👉 En kritik nokta:
Altın = Para
Gümüş = Yarı para
Bakır = Endüstriyel hammadde

Bakırın kaderi inşaat + elektrik + sanayiye bağlıdır.

---

🔌 Elektrikçiler neden bakıra yöneldi?

Çünkü elektrik sektörü şunu çok iyi biliyor:

• Elektrikli araçlar ↑

• GES / RES ↑

• Şarj istasyonları ↑

• Veri merkezleri ↑

• İnşaat projeleri ↑

Bunların hepsi = çok ciddi bakır tüketimi

Örnek:

• 1 elektrikli araç ≈ 80 kg bakır

• 1 rüzgar türbini ≈ 4-5 ton bakır

• 1 MW GES ≈ 4-6 ton bakır

Bu yüzden son yıllarda bakır fiyatı uçtu.

---

💰 Peki külçe bakır yatırım olur mu?

Avantajları

✔ Sanayi büyüdükçe değeri artar
✔ Uzun vadede enflasyona yenilmez
✔ Elektrik dönüşümünün ana metali
✔ Dünyada bakır rezervi sınırlı

Ama…

Dezavantajları (çok önemli)

❌ Kuyumcu almaz → hurdacı alır
❌ Satarken işçilik düşer
❌ KDV + fatura konusu var
❌ Nakliye / depolama zor
❌ Likidite düşük (hemen paraya çevrilmez)

👉 Altın gibi “anında bozdurma” yok.

---

📉 En büyük risk

Bakır borsa emtiasıdır.

Şuna bağlı:

• Çin ekonomisi

• İnşaat sektörü

• Sanayi üretimi

Ekonomi durursa bakır düşer.
Ama altın tam tersine yükselir.

Yani:

• Kriz metali → Altın

• Büyüme metali → Bakır

---

🧠 Elektrikçi yorumu (en gerçekçi yorum)

Elektrikçi için bakır:

👉 Yatırımdan çok “değer saklama” aracıdır.

Şantiyeciler neden alıyor?

• Parayı TL’de tutmak istemiyor

• Altın kadar pahalı değil

• Sektörün geleceğine güveniyor

Ama profesyonel yatırımcılar şunu yapıyor:

Portföy yapıyorlar.

• %60 Altın

• %20 Gümüş

• %20 Bakır (riskli büyüme)

---

🎯 Benim net görüşüm

Sadece bakır almak ❌
Hiç bakır almamak da ❌

En mantıklısı:

• Uzun vadeli → bakır mantıklı

• Güvenli liman → altın şart

Bakır = “elektrik çağının metali”
Ama altın = “kriz çağının metali”

(Önce güncel fiyatı söyleyeyim:

👉 Türkiye’de 2026 başı itibariyle hurda bakır yaklaşık 260 – 520 TL/kg bandında işlem görüyor.
(Elektrikçi hurdası genelde üst banda yakın olur: soyma bakır 480-520 TL/kg)

---

“KÜLÇE BAKIR YATIRIMI DOLANDIRICILIĞINA DİKKAT!”

❌ İnternetten “külçe bakır yatırım” tuzağı

• Sertifikasız bakırın değeri belirsizdir

• Satarken alıcı bulmak zordur

• Rafineri sertifikası yoksa yatırım değildir

• “Altın gibi değerlenir” söylemi çoğu zaman pazarlama

⚠️ Elektrikçilerden tavsiye

Bakır yatırım yapacaksan:

✔ Elektrikçilerden hurda bakır al
✔ Özellikle OG – YG kablo sökümleri
✔ Piyasa fiyatına yakın alırsın
✔ Satarken hurdacıya rahat satarsın
✔ Gerçek piyasa değeri vardır

💰 Bugün hurda bakır

≈ 260 – 520 TL / kg

Yatırım değil, tuzağa düşmeyin!

RÖLE

1. Küçük akımları kontrol eder

2. Kumanda ve sinyal devrelerinde kullanılır

3. Düşük gerilim ile çalışır (5V, 12V, 24V DC gibi)

4. Akım kapasitesi genellikle 10A’den küçüktür

KONTAKTÖR

1. Yüksek akımları kontrol eder

2. Motor ve ağır yüklerde kullanılır

3. Genellikle 230V / 415V AC ile çalışır

4. 9A – 800A ve üzeri akımları anahtarlayabilir

---

Röle ve Kontaktör Nedir? Farkları Nelerdir?

Röle Nedir?

Röle, küçük bir elektrik sinyali ile başka bir devreyi açıp kapatan elektromekanik anahtardır.

👉 Mantık:
Küçük akım → Bobin enerjilenir → Kontaklar değişir → Başka devre kontrol edilir.

Röle Nerelerde Kullanılır?

• PLC çıkışları

• Alarm sistemleri

• Otomasyon panoları

• Elektronik devreler

• Sensör sinyallerinin anahtarlanması

• Zayıf akım kumanda devreleri

📌 Röle = Kontrol & sinyal elemanı

---

Kontaktör Nedir?

Kontaktör, yüksek güç tüketen cihazları çalıştırmak için kullanılan ağır hizmet anahtarlama elemanıdır.

👉 Aslında büyük güçlü bir röle gibi düşünebilirsin.

Kontaktörler yük altında açma-kapama yapmaya uygun tasarlanmıştır.

Kontaktör Nerelerde Kullanılır?

• Elektrik motorları

• Pompalar

• Fanlar

• Kompresörler

• Isıtıcılar

• Aydınlatma hatları

• Fabrika makineleri

📌 Kontaktör = Güç & enerji anahtarlama elemanı

---

Röle vs Kontaktör – Teknik Farklar

Özellik	Röle	Kontaktör
Kullanım amacı	Kumanda & sinyal	Güç devresi
Akım kapasitesi	Küçük (genelde <10A)	Çok büyük (9A – 800A+)
Kullanıldığı devre	Zayıf akım	Kuvvetli akım
Yük altında anahtarlama	Sınırlı	Sürekli uygun
Ark söndürme sistemi	Genelde yok	Var (çok önemli!)
Ömür	Daha kısa	Çok uzun (milyon açma-kapama)
Yardımcı kontak	Az	Çok sayıda olabilir

---

En Basit Anlatım 😊

• Röle → Beyin

• Kontaktör → Kas

PLC → Röle → Kontaktör → Motor

Bu zincir endüstride çok kullanılır.

---

Neden Röle ile Motor Çalıştırılmaz?

Çünkü motorlar:

• İlk kalkışta nominal akımın 6–8 katı akım çeker

• Röle kontakları yapışır veya yanar

• Yangın riski oluşur ❗

Bu yüzden motor = kontaktör işi

(SAYFA YAZISI)

TÜM İÇERİK...................WIN Otomasyon Fuarı 2015
Tavsiye Ettiğimiz Hesapmakinası  TIKLA
www.elektrikegitimi.com

🔌 Kombinasyon Panosu Nedir?

Şantiyelerde hem 3 faz (trifaze) hem 1 faz (monofaze) enerji ihtiyacını karşılayan, içinde koruma elemanları bulunan mobil/duvar tipi dağıtım panosudur.

Amaç:

• Güvenli enerji dağıtımı

• Elektrik çarpmasına karşı koruma

• Ekipmanların zarar görmesini engelleme

• Şantiye standartlarına uygun priz çıkışları sağlama

---

⚡ Standart Kombinasyon Panosu Priz Adetleri

Şantiye standartlarında en yaygın kullanılan yapı 👇

🔴 3 Fazlı Prizler (Kırmızı CEE)

Tip	Akım	Adet
3F+N+PE 16A	16 Amper	1 Adet
3F+N+PE 32A	32 Amper	1 Adet

👉 Büyük ekipmanlar için:

• Vinç

• Kompresör

• Kaynak makinesi

• Beton vibratörü

---

🔵 Tek Fazlı Prizler (Monofaze)

Tip	Akım	Adet
230V 16A	16 Amper	2–4 Adet

👉 Küçük ekipmanlar için:

• Spiral

• Matkap

• Şarj aletleri

• Aydınlatma

📌 Şantiye için ideal: En az 2 adet monofaze priz

---

⚙️ Kombinasyon Panosu İçinde Olması Gereken Malzemeler

🧠 1️⃣ Ana Şalter

• 4 Kutuplu (3F+N)

• 63A veya 40A

👉 Panonun enerjisini komple kesmek için.

---

⚡ 2️⃣ Kaçak Akım Rölesi (Hayat Kurtaran Eleman)

Şantiye için olmazsa olmazdır

Tip	Değer
4P Kaçak Akım Rölesi	40A / 30mA

📌 30mA = İnsan hayatı koruma standardı.

---

🔺 3️⃣ Faz Koruma Rölesi

Şantiyelerde faz hatası çok olur.

Korur:

• Faz sırası hatası

• Faz kesilmesi

• Düşük/Yüksek gerilim

Önerilen:

• 3 Faz Faz Koruma Rölesi (380V)

---

⚡ 4️⃣ Gerilim Koruma Rölesi

Elektronik cihazları korur.

Korur:

• Yüksek gerilim

• Düşük gerilim

Önerilen ayarlar:

• Alt limit: 190V

• Üst limit: 250V

---

🔥 5️⃣ Otomatik Sigortalar (MCB)

Ana Besleme Sigortası

• C32 veya C40 (3P)

3 Fazlı Priz Sigortaları

Priz	Sigorta
16A trifaze priz	C16 3P
32A trifaze priz	C32 3P

Monofaze Priz Sigortaları

Priz	Sigorta
16A prizler	C16 1P

---

🌍 6️⃣ Topraklama Barası

• Ayrı N barası

• Ayrı PE barası

• Tüm prizler topraklı olmalı

---

🧱 7️⃣ Pano Özellikleri

• IP44 – IP65 koruma sınıfı

• Darbeye dayanıklı gövde

• Şantiye tipi kilitli kapak

• Etiketleme yapılmış devreler

---

📌 Örnek Tam Kombinasyon Panosu Akım Değerleri

Ekipman	Değer
Ana Şalter	63A
Kaçak Akım Rölesi	40A / 30mA
Faz Koruma Rölesi	Var
Gerilim Koruma Rölesi	Var
32A Trifaze Priz	1 Adet
16A Trifaze Priz	1 Adet
16A Monofaze Priz	2–4 Adet

---

🎯 Güvenlik Notları (Mutlaka Yazılmalı)

• Panolar mutlaka topraklı olmalıdır

• Kaçak akım rölesi test edilmelidir

• Prizler IP korumalı olmalıdır

• Kablo girişleri rakorlu olmalıdır

• Şantiye panosu kilitlenebilir olmalıdır

---

🌐 Eğitim İçeriği İmza Metni

Görsele eklenmesi için hazır metin 👇

www.elektrikegitimi.com