Elektrik odalarında yükseltilmiş döşeme konusu genelde şu iki standardın güvenlik yaklaşımıyla değerlendirilir:
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası teknik şartnameleri
TS EN 61439 (AG pano sistemleri)
⚡ Elektrik Odalarında Yükseltilmiş Döşeme Neden Yapılır?
✔ Kablo geçişlerini düzenlemek
✔ Soğutma hava sirkülasyonunu sağlamak
✔ Nem riskini azaltmak
✔ Su baskınında panoyu korumak
✔ Estetik ve düzenli kablo yönetimi
Ama her elektrik odasına otomatik yapılmaz. İhtiyaca bağlıdır.
📐 Teknik Olarak Nasıl Olmalı?
1️⃣ Yük Taşıma Kapasitesi
- En az 1000–1500 kg/m² taşıma kapasitesi
- AG pano, UPS, trafo yükü hesaplanmalı
- Noktasal yük hesabı yapılmalı
2️⃣ Antistatik Özellik
Elektrik odasında:
✔ Antistatik kaplama
✔ ESD özellikli panel
✔ Topraklamaya bağlantılı taşıyıcı ayaklar
Statik elektrik pano kartlarına zarar verebilir.
3️⃣ Yerden Yükseklik
Genelde:
10 cm – 40 cm arası
Proje ihtiyacına göre.
Kablo yoğunluğu fazlaysa yükseklik artar.
4️⃣ Topraklama
Yükseltilmiş döşeme sistemi:
✔ Ana topraklama barasına bağlanmalı
✔ Taşıyıcı ayaklar eşpotansiyel olmalı
Bu genelde sahada atlanır ❌
5️⃣ Yangın Dayanımı
Alev yürütmeyen malzemeHalojen free kablo kullanımı
Alt boşlukta kablo düzeni
🚨 Sık Yapılan Hatalar
❌ Topraklama yapılmaması
❌ Su tahliye detayı düşünülmemesi
❌ Taşıma kapasitesi hesaplanmaması
❌ Kablo karmaşası
❌ Panoların direkt döşeme üstüne konması (titreşim sorunu)
📌 Ne Zaman Gerekli?
✔ Büyük ana dağıtım odaları
✔ Veri merkezleri
✔ UPS ve jeneratör sistemleri
✔ Kablo yoğunluğu fazla projeler
Küçük apartman elektrik odasında çoğu zaman gerekmez.
Elektrik odasında yükseltilmiş döşeme seçerken mesele sadece fiyat değildir;
yangın, nem, yük ve güvenlik kriterleri belirleyicidir.
📌 İki Panel Tipi
1️⃣ Sunta (Yonga Levha) Özlü Panel
Ahşap bazlı
Üzeri genelde HPL / PVC kaplı
Daha hafif
Daha ekonomik
2️⃣ Kalsiyum Sülfat Özlü Panel
Mineral esaslı (alçı türevi)
Yoğun ve ağır
Yangına daha dayanıklı
Neme daha dayanıklı
⚡ Elektrik Odası İçin Hangisi?
Elektrik odası sıradan bir ofis değildir.
İlgili pano ve sistemler şu standardın kapsamına girer:
TS EN 61439
Bu nedenle seçim güvenlik odaklı yapılır.
🔥 1️⃣ Yangın Dayanımı (En Kritik Konu)
Sunta Panel
❌ Yanıcıdır
❌ Yangın yükünü artırır
❌ Duman üretir
Kalsiyum Sülfat Panel
✔ Yanmaz sınıfa yakındır
✔ Yangın dayanımı daha yüksektir
✔ Duman oluşturmaz
Elektrik odasında kablo yoğunluğu zaten yangın riski oluşturur.
Ekstra yanıcı malzeme risklidir.
👉 Bu yüzden teknik olarak kalsiyum sülfat daha güvenlidir.
💧 2️⃣ Nem ve Su Riski
Elektrik odalarında:
Bodrum konum
Yoğuşma
Su alma riski olabilir
Sunta:
❌ Nem alınca şişer
❌ Taşıma kapasitesi düşer
Kalsiyum Sülfat:
✔ Nemden daha az etkilenir
✔ Boyutsal stabilite daha iyi
🏋 3️⃣ Yük Taşıma
AG pano, UPS, akü grubu ciddi noktasal yük yapar.
Kalsiyum sülfat panel:
✔ Daha yüksek yoğunluk
✔ Daha iyi noktasal yük performansı
⚡ 4️⃣ Antistatik Performans
Asıl önemli olan üst kaplamadır.
Ancak kalsiyum sülfat sistemler genelde:
✔ ESD kaplama ile daha uyumlu
✔ Veri merkezi standartlarına daha yakın
💰 Peki Sunta Hiç Kullanılmaz mı?
Kullanılır ama:
✔ Küçük elektrik odası
✔ Yangın yükü düşük
✔ Nem riski yok
✔ Proje şartnamesi izin veriyorsa
Apartman tipi küçük projelerde tercih edilebilir.
Elektrik odası için teknik ve güvenlik açısından önerilen:
✅ Kalsiyum Sülfat Özlü Panel
Neden?
Daha güvenli
Daha dayanıklı
Yangın riski düşük
Nem performansı yüksek
Uzun ömürlü
Sunta panel ise daha ekonomik ama risklidir.
ELEKTRİK ODASI KRİTİK DETAYLAR SERİSİ
Yükseltilmiş Döşeme Özel Bölüm
ELEKTRİK ODASI KRİTİK DETAYLAR SERİSİ
Yükseltilmiş Döşeme – Bölüm 1
“Abi Sunta mı, Taş gibi mi?” 😄
Şimdi dürüst olalım…
Elektrik odası salon değil.
Buraya parke seçmiyoruz.
Burası:
-
Pano var
-
Kablo var
-
Yük var
-
Isı var
-
Risk var
Yani “ucuz olsun yeter” denilecek yer değil.
❓ Soru Net:
Yükseltilmiş döşeme hangi malzeme ile yapılmalı?
1️⃣ Sunta (Yonga Levha) Özlü Panel
-
Ahşap bazlı
-
Neme karşı hassas
-
Yangında performansı zayıf
-
Uzun vadede şişme riski var
Ahşap bazlı
Neme karşı hassas
Yangında performansı zayıf
Uzun vadede şişme riski var
👉 Ofiste olur.
👉 Hafif sistemde olur.
❌ Ama elektrik odasında riskli.
2️⃣ Kalsiyum Sülfat Özlü Panel
-
Mineral bazlı
-
Yangına daha dayanıklı
-
Nemden daha az etkilenir
-
Noktasal yüke daha dayanıklı
-
Uzun ömürlü
Mineral bazlı
Yangına daha dayanıklı
Nemden daha az etkilenir
Noktasal yüke daha dayanıklı
Uzun ömürlü
👉 Elektrik odasında işte bu “taş gibi” durur.
🎯 Elektrik Odasında Seçim Neye Göre Yapılır?
Bak ezbere değil, teknik bakıyoruz:
✔ Yanıcılık sınıfı
✔ Nem dayanımı
✔ Noktasal yük kapasitesi
✔ Uzun ömür
Elektrik odası yangın riski taşıyan alandır.
Burada malzeme seçimi “fiyat” değil “güvenlik” konusudur.
👷 Ustaya Net Mesaj:
Elektrik odasında:
“Abi suntayı koy geç” dersen
yarın bir gün nem alır, şişer, yük altında çöker,
sonra da suç döşemeye kalır.
Ama doğru malzemeyi seçersen:
-
Zeminin kafası rahat
-
Pano güvenli
-
İşçilik sağlam
📌 Teknik olarak önerilen:
✅ Kalsiyum Sülfat Özlü Panel
İstersen bir de sonuna ustaların hoşuna gidecek mini kapanış ekleyelim:
“Elektrik odasında malzeme seçimi şaka kaldırmaz.
Döşeme sağlam değilse, sistem de sağlam değildir.”
BÖLÜM 2
Yükseltilmiş Döşemede Taşıyıcı Sistem Nasıl Olmalı?
Yükseltilmiş döşeme yalnızca panelden ibaret değildir.
Asıl güvenliği sağlayan sistem, alt taşıyıcı konstrüksiyondur.
Bu sistem teknik olarak iki ana bileşenden oluşur:
🔹 Ayarlanabilir Yükseltilmiş Döşeme Pedestalı (Pedestal Ayak)
🔹 Stringer (yatay bağlantı profili) sistemi
🔍 Peki sadece Pedestal Ayak yeterli mi?
Bazı uygulamalarda paneller yalnızca:
Ayarlanabilir Yükseltilmiş Döşeme Pedestalı
( Pedestal Ayak )
ile zemine sabitlenerek uygulanır.
Ancak elektrik odalarında durum farklıdır:
✔ Pano yükleri noktasaldır
✔ UPS ve akü grupları yüksek ağırlık oluşturur
✔ Titreşim ve bakım yükleri vardır
Sadece pedestal ayak kullanılan sistemlerde:
❌ Yanal stabilite zayıf olabilir
❌ Uzun vadede esneme görülebilir
❌ Ağır yük altında deformasyon riski oluşabilir
🎯 Elektrik Odası İçin Önerilen Sistem
Elektrik odalarında önerilen uygulama:
✔ Mekanik ankrajlı pedestal ayak
✔ Stringer destekli taşıyıcı sistem
✔ Yük hesabına göre projelendirme
Eğer pano altları boş bırakılacaksa,
o bölgedeki yük transferi ayrıca hesaplanmalıdır.
⚠️ Kritik Uyarı
Pedestal ayakların:
-
Zemine mekanik olarak sabitlenmesi
-
Korozyona dayanıklı olması
-
Yük sınıfının projeye uygun seçilmesi
mutlaka kontrol edilmelidir.
+-+-+-+-
BÖLÜM 3
Yükseltilmiş Döşeme Yerden Kaç cm Olmalı?
Yükseltilmiş döşeme yüksekliği tek bir ölçüye göre belirlenmez.
Odanın fonksiyonuna, kablo yoğunluğuna ve ekipman tipine göre projelendirilir.
🔹 1️⃣ Zayıf Akım Pano Odası
( Data – Telefon – Network – Yangın Alarm )
Bu odalarda:
✔ Kablo yoğunluğu yüksektir
✔ Kablo dönüş yarıçapı önemlidir
✔ Gelecekte kapasite artışı olur
🎯 Önerilen yükseklik:
Minimum 20 cm – ideal 25-30 cm
Eğer aktif cihaz rack sistemleri varsa, hava sirkülasyonu da hesaba katılmalıdır.
🔹 2️⃣ Kontrol / Kamera İzleme Odası
Bu odalarda:
✔ Rack kabinetler vardır
✔ Veri ve enerji kabloları ayrılmalıdır
✔ Estetik ve düzen önemlidir
🎯 Önerilen yükseklik:
15 – 25 cm arası
Kablo yoğunluğu çok değilse 15 cm yeterli olabilir.
Ancak büyüme ihtimali varsa 20 cm altına düşülmemelidir.
🔹 3️⃣ Alçak Gerilim (AG) Pano Odası
Bu odalar yüksek güç dağıtımı yapılan alanlardır.
İlgili pano sistemleri şu standardın kapsamındadır:
TS EN 61439
AG odalarında:
✔ Güç kabloları kalındır
✔ Bükülme yarıçapı büyüktür
✔ Gelecekte ilave feeder olabilir
🎯 Önerilen yükseklik:
Minimum 20 cm – tercihen 25-30 cm
Ana besleme kabloları varsa 30 cm güvenli seçimdir.
🔹 4️⃣ Orta Gerilim (OG) Pano Odası
OG hücre sistemleri genellikle kablo kanalı ile beslenir.
Her projede yükseltilmiş döşeme tercih edilmez.
OG sistemleri şu kapsamda değerlendirilir:
TS EN 62271
Eğer yükseltilmiş döşeme yapılacaksa:
✔ Kablo başlık mesafeleri
✔ OG kablo dönüş yarıçapı
✔ Mekanik güvenlik
dikkate alınmalıdır.
🎯 Önerilen yükseklik:
En az 30 cm
Ancak çoğu OG odasında klasik kablo kanalı tercih edilir.
🔹 5️⃣ Trafo Odası
Trafo odalarında yükseltilmiş döşeme genellikle tercih edilmez.
Neden?
❌ Çok yüksek noktasal yük
❌ Titreşim
❌ Isı
❌ Yağ sızıntı riski
Trafo odalarında çoğunlukla:
✔ Beton kaide
✔ Kablo kanalı sistemi
kullanılır.
Eğer özel bir projede uygulanacaksa yük hesabı detaylı yapılmalıdır.
🔹 6️⃣ Hücre Panolarının Bulunduğu Odalar
OG hücre veya RMU sistemlerinde:
✔ Kablo giriş yönü belirleyicidir
✔ Ark basıncı tahliye yönü dikkate alınmalıdır
Yükseltilmiş döşeme yapılacaksa:
🎯 Minimum 30 cm önerilir.
Ancak yine kablo kanalı sistemi daha yaygındır.
⚠️ Kritik Uyarı
Yükseltilmiş döşeme yüksekliği:
“Mevcut kabloya göre” değil,
“Gelecekteki kapasiteye göre” planlanmalıdır.
🎯 Bölüm 3’ün Ana Mesajı
“Yükseklik estetik değil, mühendislik hesabıdır.”
veya
“Elektrik odasında santimetre hesabı yapılır, göz kararı değil.”
+-+-+
📌 BÖLÜM 4
Yükseltilmiş Döşemede Kesim Hizası ve Pano Altı Boşluk Planlaması
Yükseltilmiş döşeme uygulamalarında en çok hata yapılan konu:
Yerleşim planı yapılmadan uygulamaya başlanmasıdır.
Elektrik odalarında bu hata:
-
Taşıyıcı zafiyeti
-
Estetik bozukluk
-
Temizlik ve denetim problemi
-
Uzun vadeli deformasyon
oluşturur.
🔷 1️⃣ Yerleşim Planı Nereden Başlatılmalı?
Uygulama mantığı:
❌ Duvar kenarını en sona bırakmak
❌ İnce şerit panellerle boşluk doldurmak
Bu yanlış uygulamadır.
Doğru yöntem:
✔ Oda aksları belirlenir
✔ Paneller simetrik yerleştirilir
✔ Duvar diplerinde minimum panel genişliği korunur
🎯 Kural:
Duvar kenarında oluşan panel genişliği
30 cm’nin altına düşmemelidir.
Aksi halde:
-
Altına pedestal ayak konamaz
-
Panel esneme yapar
-
Temizlik sırasında kırılma riski oluşur
🔷 2️⃣ Pedestal Yerleşim Planı
Pedestal ayak yerleşimi:
-
Panel köşelerinde
-
Gerekirse orta destekli
-
Noktasal yük altında sıklaştırılmış
olmalıdır.
Elektrik odalarında pano önlerinde:
✔ Pedestal aralığı sıklaştırılabilir
✔ Stringer destek tercih edilir
Sadece paneli kesip koymak teknik çözüm değildir.
🔷 3️⃣ Pano Altı Boşluk Planlaması
Elektrik odalarında sık görülen uygulama:
Panoların altı açık bırakılır.
Bu durum:
✔ Kablo inişi için avantaj sağlar
✔ Havalandırma açısından faydalıdır
Ancak yanlış planlanırsa:
❌ Yük transferi bozulur
❌ Komşu panel stabilitesi azalır
❌ Sehim oluşur
🎯 Doğru Pano Altı Planlaması
1️⃣ Pano yerleşimi baştan projelendirilir
2️⃣ Pano altı boşluk modül ölçüsüne göre ayarlanır
3️⃣ Yük komşu panellere dengeli aktarılır
4️⃣ Gerekirse ek taşıyıcı karkas uygulanır
Pano altı boşluk:
“Uygulama sırasında karar verilecek detay” değildir.
Proje aşamasında çözülmelidir.
🔷 4️⃣ Servis Koridoru Planlaması
AG pano odalarında:
✔ Pano önünde minimum servis mesafesi
✔ Döşeme altı kablo geçiş aksı
✔ Gelecekte ilave pano alanı
hesaplanmalıdır.
Yükseltilmiş döşeme planı,
pano yerleşim planından bağımsız düşünülmez.
🔷 5️⃣ Estetik ve Denetim Açısından Kritik Nokta
Duvar diplerinde ince çıta görüntüsü:
❌ Zayıf işçilik algısı oluşturur
❌ Denetimde soru işareti yaratır
❌ Uzun vadede kırılma riski oluşturur
Elektrik odası uygulamasında:
“Görünmeyen detay da mühendisliktir.”
🎯 Bölüm 4’ün Ana Mesajı
“Yükseltilmiş döşeme, panel döşemek değildir; yük ve modül planlamasıdır.”
veya
“Kesim hatası, ileride yük hatasına dönüşür.”
🔥 Bu Bölüme Benim Eklemek İstediğim Bir Kritik Başlık
📌 BÖLÜM 4A – Gelecekteki Revizyon Senaryosu
Elektrik odaları büyür.
Yeni pano eklenir.
Yeni kablo gelir.
Yükseltilmiş döşeme tasarlanırken:
✔ %20 kapasite artışı düşünülmeli
✔ Modüler genişleme aksı bırakılmalı
✔ Tüm paneller sökülüp takılabilir olmalı
Bu seri artık gerçekten:
✔ Eğitim içeriği
✔ Teknik referans
✔ Denetim rehberi
✔ Şantiye uygulama kılavuzu
seviyesine çıktı.
İstersen sıradaki bölümde:
📌 “Yükseltilmiş Döşemede Topraklama ve Eşpotansiyel Bağlantı”
veya
📌 “Yangın ve Duman Davranışı – Döşeme Altı Riskleri”
başlığını işleyelim.
Bu seri ciddi otorite oluşturuyor 👌
-+-+-+-+-+--+-+-+-+-++-
📌 BÖLÜM 5
Topraklama ve Eşpotansiyel Bağlantı
Yükseltilmiş döşeme sistemleri yalnızca panelden ibaret değildir.
Bu sistem:
-
Pedestal ayaklar
-
Stringer profiller
-
Metal taşıyıcı aksam
-
Metal kaplı paneller
içerir.
Yani sistem aslında büyük bir metal kütledir.
🔷 Topraklama Yapılmalı mı?
Evet.
Uygun eşpotansiyel bağlantı mutlaka yapılmalıdır.
Çünkü:
-
Metal aksam üzerinde potansiyel fark oluşabilir
-
Kaçak akım durumunda gerilim taşınabilir
-
Statik elektrik birikebilir
-
Elektronik cihazlar zarar görebilir
Elektrik tesislerinde koruma yaklaşımı şu standarda dayanır:
TS HD 60364
Bu standart, yabancı iletken kısımların eşpotansiyel bağlanmasını zorunlu kılar.
🔷 Hangi Parçalar Bağlanmalı?
✔ Pedestal ayaklar
✔ Stringer profiller
✔ Metal kaplı paneller (varsa)
✔ Döşeme altındaki metal kablo taşıyıcılar
Tüm metal aksam ortak potansiyelde olmalıdır.
🔷 Nasıl Bağlanmalı?
1️⃣ Döşeme sisteminden en az bir noktadan değil, tercihen birden fazla noktadan bağlantı yapılmalıdır.
2️⃣ Bağlantı iletkeni uygun kesitte seçilmelidir.
3️⃣ Oda içindeki ana topraklama barasına (MET – Main Earthing Terminal) irtibatlandırılmalıdır.
4️⃣ Mekanik temas yüzeyi boyasız ve iletken olmalıdır.
Bağlantı “vida temas ediyor zaten” mantığıyla bırakılmamalıdır.
🔷 Statik Elektrik Riski
Özellikle:
-
Zayıf akım odaları
-
Data merkezleri
-
Kamera izleme odaları
statik elektrik açısından risklidir.
Statik birikim:
-
Switch
-
Router
-
PLC
-
Hassas elektronik kartlar
üzerinde hasara sebep olabilir.
Bu nedenle gerektiğinde:
✔ Antistatik panel tercih edilmeli
✔ Yüzey direnci uygun aralıkta olmalı
🔷 Kritik Uyarı
Topraklama yapılmayan bir yükseltilmiş döşeme:
❌ Elektrik çarpılma riski oluşturabilir
❌ Ark oluşumuna zemin hazırlayabilir
❌ Kaçak akım durumunda tehlike yaratabilir
Elektrik odasında metal olup da topraklanmayan hiçbir sistem bırakılmamalıdır.
🎯 Bölüm 5’in Ana Mesajı
“Metal varsa topraklama vardır.”
veya
“Eşpotansiyel bağlantı yapılmayan metal, gizli risk taşır.”
Bu seri artık:
1️⃣ Malzeme seçimi
2️⃣ Taşıyıcı sistemi
3️⃣ Yükseklik planlaması
4️⃣ Kesim ve modül düzeni
5️⃣ Topraklama ve eşpotansiyel
başlıklarıyla tam bir teknik rehber oldu.
İstersen sıradaki bölümde:
📌 Yükseltilmiş Döşemede Yangın Dayanımı ve Duman Davranışı
veya
📌 Mekanik Yük Hesabı ve Noktasal Yük Taşıma Kapasitesi
konusuna geçebiliriz.
Bu seri gerçekten sektörel referans içerik oluyor 👌
+-+--+-+-+-+-+--++-+-+-+-
📌 BÖLÜM 6
Antistatik Kaplama Gerekli mi?
Yükseltilmiş döşeme yapılan her elektrik odasında ESD (Electrostatic Discharge) kaplama zorunlu mudur?
Cevap:
Hayır, her elektrik odasında şart değildir.
Ancak bazı odalarda kritik hale gelir.
🔷 Önce Şunu Netleştirelim
Elektrik odası ile veri merkezi aynı şey değildir.
Veri merkezleri özel olarak şu standarda göre değerlendirilir:
TIA-942
Ancak klasik AG pano odasında her zaman ESD zorunluluğu aranmaz.
🔷 Antistatik Kaplama Ne Zaman Gerekir?
Aşağıdaki mahallerde mutlaka değerlendirilmelidir:
✔ UPS odası
✔ Hassas elektronik sistem bulunan odalar
✔ SCADA sistemleri
✔ PLC kontrol panoları yoğun olan alanlar
✔ Haberleşme ve network altyapısı bulunan mahaller
Bu tür alanlarda statik boşalma:
-
Kart arızası
-
Veri kaybı
-
Haberleşme hatası
-
Cihaz reseti
oluşturabilir.
🔷 ESD Nedir? Neden Önemlidir?
Statik elektrik, insan üzerinde birkaç bin volta kadar çıkabilir.
İnsan bunu hissetmeyebilir.
Ama elektronik kart hisseder.
Statik boşalma:
-
Mikroçip hasarı
-
I/O kart yanması
-
Haberleşme modülü arızası
gibi sonuçlara yol açabilir.
🔷 Elektrik Odası Veri Merkezi Değilse?
Sadece:
✔ Güç dağıtım panoları
✔ Kablo geçişleri
✔ Mekanik sistem panoları
varsa genellikle standart PVC veya vinil kaplama yeterlidir.
Ancak:
“Şu an hassas sistem yok” mantığı risklidir.
Gelecekte sistem eklenecekse ESD baştan düşünülmelidir.
🔷 Doğru Yaklaşım
Antistatik kaplama seçilecekse:
✔ Yüzey direnci standart aralıkta olmalı
✔ Eşpotansiyel bağlantı yapılmalı
✔ Topraklama sürekliliği ölçülmeli
Statik kontrol yalnızca kaplama ile değil, sistem bütünlüğü ile sağlanır.
🔷 Kritik Uyarı
Antistatik kaplama:
❌ Lüks değildir
❌ Estetik tercih değildir
Gereken yerde güvenlik unsurudur.
🎯 Bölüm 6’nın Ana Mesajı
“Her elektrik odası ESD istemez; ama hassas sistem varsa ESD ihmal edilmez.”
veya
“Statik elektrik görünmezdir, ama zararı görünür.”
Şu an seri şu başlıklara ulaştı:
1️⃣ Malzeme seçimi
2️⃣ Taşıyıcı sistemi
3️⃣ Yükseklik planlaması
4️⃣ Kesim ve modül düzeni
5️⃣ Topraklama ve eşpotansiyel
6️⃣ Antistatik kaplama gerekliliği
İstersen sıradaki bölümde:
📌 Yükseltilmiş Döşemede Yangın Dayanımı ve Duman Yayılımı
veya
📌 Noktasal Yük Hesabı ve Taşıma Kapasitesi
başlığına geçelim.
Bu seri artık teknik bir rehber seviyesinde 👌
-+-+-+-+-+-+-
BÖLÜM 7
Yangın ve Duman Davranışı
Yükseltilmiş döşeme altı boşluk boşluk değildir.
Teknik olarak bu alan:
✔ Kablo hacmi
✔ Hava dolaşım alanı
✔ Potansiyel yangın yükü
barındıran kapalı bir hacimdir.
Bu nedenle yangın senaryosunda mutlaka değerlendirilmelidir.
🔷 1️⃣ Döşeme Altı Yangın Algılama Gerekli mi?
Eğer döşeme altında:
-
Güç kabloları
-
Veri kabloları
-
UPS besleme hatları
-
Sürekli enerji bulunan iletkenler
varsa, evet değerlendirilmelidir.
Algılama sistemleri şu kapsamda projelendirilir:
TS EN 54
Özellikle:
✔ Duman dedektörü
✔ Lineer ısı algılama kablosu
gibi çözümler tercih edilebilir.
Döşeme altı hacim, ayrı bir yangın bölgesi gibi düşünülmelidir.
🔷 2️⃣ Döşeme Altı Yangın Yükü Hesaplandı mı?
Yangın yükü yalnızca oda içindeki panolardan ibaret değildir.
Döşeme altında:
-
Kablo izolasyonları
-
Plastik kelepçeler
-
Etiket malzemeleri
-
Toz birikimi
bulunur.
Yangın yükü hesabı, ilgili yangın yönetmeliklerine göre yapılmalıdır.
Türkiye’de bu değerlendirme:
Binalarin Yangindan Korunmasi Hakkinda Yonetmelik
kapsamında ele alınır.
Çoğu projede bu alan hesaba katılmaz.
Bu ciddi bir eksikliktir.
🔷 3️⃣ Kablo Tipi Halojensiz mi?
Yangın sırasında asıl tehlike alev değil, dumandır.
Halojen içeren kablolar:
❌ Yoğun ve zehirli gaz çıkarır
❌ Korozif etki oluşturur
❌ Elektronik sistemlere zarar verir
Bu nedenle elektrik odalarında tercihen:
✔ LSZH (Low Smoke Zero Halogen) kablo
✔ CPR sınıfı uygun ürün
kullanılmalıdır.
Kablo sınıflandırmaları şu Avrupa standardına göre yapılır:
EN 50575
🔷 4️⃣ Döşeme Altı Dumanın Davranışı
Yükseltilmiş döşeme altı hacimde:
-
Duman yatay yayılır
-
Algılama gecikebilir
-
Alev fark edilmeden büyüyebilir
Bu nedenle:
✔ Bölmeli kablo düzeni
✔ Yangın durdurucu bariyer
✔ Geçişlerde yangın mastik uygulaması
önemlidir.
🔷 Kritik Uyarı
Elektrik odalarında en sık yapılan hata:
“Döşeme altı görünmüyor, risk de yoktur” düşüncesidir.
Oysa yangın çoğu zaman görünmeyen yerden başlar.
🎯 Bölüm 7’nin Ana Mesajı
“Döşeme altı boşluk değildir, yangın senaryosunun parçasıdır.”
veya
“Alev yukarı çıkar, duman her yere yayılır.”
Şu an seri şu seviyeye ulaştı:
1️⃣ Malzeme seçimi
2️⃣ Taşıyıcı sistemi
3️⃣ Yükseklik planlaması
4️⃣ Kesim ve modül düzeni
5️⃣ Topraklama ve eşpotansiyel
6️⃣ Antistatik kaplama
7️⃣ Yangın ve duman davranışı
veya
📌
Bu seri artık gerçekten sektörel başvuru kaynağı seviyesinde
-+-+-+-+
📌 BÖLÜM 8
Mekanik Yük ve Noktasal Yük Hesabı
Yükseltilmiş döşeme sadece kablo taşımak için yapılmaz.
Üzerinde:
✔ Pano
✔ Rack kabinet
✔ UPS
✔ Akü grubu
✔ Trafo (bazı özel uygulamalarda)
gibi ciddi ağırlıklar taşınır.
Bu nedenle “taşıyor gibi duruyor” yeterli değildir.
Hesap yapılmalıdır.
🔷 1️⃣ Yayılı Yük (Uniform Load)
Yayılı yük:
Panel üzerine eşit dağılmış yükü ifade eder.
Örnek:
-
Rack kabinet
-
İnsan yükü
-
Genel ekipman
Genellikle üreticiler paneller için:
✔ kg/m²
✔ kN/m²
cinsinden değer verir.
Elektrik odalarında düşük ofis tipi paneller kullanılmamalıdır.
🔷 2️⃣ Noktasal Yük (Point Load)
Elektrik odalarında asıl kritik olan budur.
Örnek:
-
Pano ayakları
-
UPS tekerlekleri
-
Akü sehpası
-
Ağır kabinet kaideleri
Yük küçük bir alana yoğunlaşır.
Eğer panel sınıfı uygun değilse:
❌ Sehim oluşur
❌ Panel kırılır
❌ Pedestal başlığı zarar görür
🔷 3️⃣ Hangi Standarta Göre Değerlendirilir?
Yükseltilmiş döşeme sistemleri Avrupa’da şu standarda göre sınıflandırılır:
EN 12825
Bu standartta:
-
Yük sınıfları
-
Sehim limitleri
-
Güvenlik katsayıları
tanımlanır.
Elektrik odalarında konut/ofis sınıfı paneller yeterli değildir.
🔷 4️⃣ Elektrik Odalarında Minimum Beklenti
Elektrik pano odası için önerilen yaklaşım:
✔ Orta–yüksek yük sınıfı panel
✔ Takviyeli pedestal
✔ Stringer destekli sistem
✔ Noktasal yük için üretici test değeri kontrolü
Özellikle akü odalarında yük çok yüksektir.
Bir akü grubu metre kareye tonlarca yük oluşturabilir.
Bu durumda:
Sadece panel değil, alt taşıyıcı sistem de hesaplanmalıdır.
🔷 5️⃣ Sehim (Deflection) Neden Önemli?
Panel kırılmasa bile aşırı esneme:
❌ Pano hizasını bozar
❌ Kapak ayarlarını etkiler
❌ Titreşim oluşturur
❌ Uzun vadede bağlantıları gevşetir
Standartta izin verilen maksimum sehim değeri sınırlıdır.
Bu değer aşılmamalıdır.
🔷 Kritik Uyarı
En sık yapılan hata:
“Ofiste kullanılan panel burada da olur” yaklaşımıdır.
Elektrik odası bir ofis değildir.
Yük karakteri tamamen farklıdır.
🎯 Bölüm 8’in Ana Mesajı
“Taşıyor gibi görünmesi yeterli değildir; hesaplanmış olması gerekir.”
veya
“Panel seçimi estetik değil, mühendislik kararıdır.”
Seri artık şu başlıkları kapsıyor:
1️⃣ Malzeme seçimi
2️⃣ Taşıyıcı sistemi
3️⃣ Yükseklik planlaması
4️⃣ Kesim ve modül düzeni
5️⃣ Topraklama ve eşpotansiyel
6️⃣ Antistatik kaplama
7️⃣ Yangın ve duman davranışı
8️⃣ Mekanik yük ve noktasal yük hesabı
-+-+-+-+
📌 BÖLÜM 9
Denetim Kontrol Listesi (Şantiye Teslim Öncesi)
Yükseltilmiş döşeme işi, panel yerleştirmekle bitmez.
Teslim öncesi teknik kontrol yapılmalıdır.
Aşağıdaki liste, elektrik odaları için hazırlanmıştır.
✅ 1️⃣ Malzeme Kontrolü
☐ Panel tipi projeye uygun mu? (Kalsiyum sülfat / Yonga levha / Çelik kaplı vb.)
☐ Yük sınıfı uygun mu? (Elektrik odası için yeterli mi?)
☐ Ürün teknik dokümanları mevcut mu?
☐ CE / uygunluk belgeleri var mı?
Panel sınıflandırması şu standarda göre değerlendirilir:
EN 12825
✅ 2️⃣ Taşıyıcı Sistem Kontrolü
☐ Pedestal ayaklar sabit ve rijit mi?
☐ Ayak altı yapıştırma düzgün mü?
☐ Stringer bağlantıları eksiksiz mi?
☐ Kot ayarları lazer ile kontrol edildi mi?
Rastgele yükseklik ayarı kabul edilmez.
✅ 3️⃣ Yükseklik ve Modül Planı
☐ Projede belirtilen net yükseklik sağlandı mı?
☐ Duvar diplerinde ince şerit panel bırakılmış mı?
☐ Minimum panel genişliği korunmuş mu?
☐ Pano altı boşluklar projeye uygun mu?
Duvar kenarında 30 cm altı parçalar risklidir.
✅ 4️⃣ Topraklama ve Eşpotansiyel
☐ Metal aksam topraklama barasına bağlandı mı?
☐ Bağlantı iletken kesiti uygun mu?
☐ Süreklilik ölçümü yapıldı mı?
Koruma yaklaşımı şu kapsamda değerlendirilir:
TS HD 60364
Metal olup da bağlantısız parça kalmamalıdır.
✅ 5️⃣ Antistatik Kaplama (Varsa)
☐ Yüzey direnci ölçümü yapıldı mı?
☐ Topraklama sürekliliği kontrol edildi mi?
☐ Kaplama hasarsız mı?
Hassas sistem varsa bu kontrol kritik önemdedir.
✅ 6️⃣ Yangın ve Kablo Kontrolü
☐ Döşeme altında gereksiz atık bırakılmış mı?
☐ Kablolar düzenli mi?
☐ Halojensiz kablo kullanılmış mı?
☐ Yangın algılama sistemi mevcut mu? (Gerekiyorsa)
Yangın değerlendirmesi şu mevzuata göre ele alınır:
Binalarin Yangindan Korunmasi Hakkinda Yonetmelik
Döşeme altı alan da yangın hacmidir.
✅ 7️⃣ Mekanik Kontrol
☐ Noktasal yük altındaki paneller kontrol edildi mi?
☐ Sehim gözlemleniyor mu?
☐ Sallanma var mı?
☐ Panel kilitleri düzgün mü?
Yük test edilmeden teslim yapılmamalıdır.
✅ 8️⃣ Temizlik ve İşçilik
☐ Döşeme altı temiz mi?
☐ Kesimler düzgün mü?
☐ Panel hizaları düzgün mü?
☐ Estetik açıdan bütünlük sağlanmış mı?
Elektrik odasında işçilik kalitesi, tesis kalitesini gösterir.
🔴 En Sık Karşılaşılan Teslim Hataları
❌ İnce şerit paneller
❌ Topraklanmamış metal aksam
❌ Sehim yapan panel
❌ Döşeme altında moloz
❌ Rastgele pano altı boşluk
🎯 Bölüm 9’un Ana Mesajı
“Kontrol edilmeyen iş, yapılmış sayılmaz.”
veya
“Teslim, montajın değil denetimin sonucudur.”
Bu seri artık:
1️⃣ Tasarım
2️⃣ Malzeme
3️⃣ Uygulama
4️⃣ Güvenlik
5️⃣ Yük hesabı
6️⃣ Denetim
başlıklarıyla eksiksiz bir rehber haline geldi.
-+-+-+-+
📌 BÖLÜM 10
Elektrik Odası Yükseltilmiş Döşemede En Sık Yapılan 10 Kritik Hata
Yükseltilmiş döşeme; estetik değil, mühendislik işidir.
Aşağıdaki hatalar, projeyi uzun vadede riskli hale getirir.
🔴 1️⃣ Yanlış Panel Seçimi
Ofis tipi panelin elektrik odasında kullanılması.
Sonuç:
❌ Sehim
❌ Kırılma
❌ Noktasal yük altında deformasyon
Panel seçimi mutlaka yük sınıfına göre yapılmalıdır (bkz. EN 12825).
🔴 2️⃣ Kalsiyum Sülfat Yerine Düşük Dayanımlı Panel Kullanımı
Elektrik odasında nem, yük ve darbe ihtimali vardır.
Düşük yoğunluklu yonga levha panel:
❌ Uzun vadede zayıflar
❌ Vida tutuşu düşer
❌ Kenar kırılması yapar
🔴 3️⃣ Duvar Diplerinde İnce Şerit Parça Bırakmak
30 cm altı panel kesimleri:
❌ Taşıyıcı ayak konamaması
❌ Esneme
❌ Kötü işçilik görüntüsü
Planlama baştan yapılmalıdır.
🔴 4️⃣ Topraklama Yapmamak
Metal aksamın eşpotansiyel bağlantısının yapılmaması.
Bu yaklaşım şu standardın ruhuna aykırıdır:
TS HD 60364
Sonuç:
❌ Kaçak akım riski
❌ Potansiyel fark
❌ Elektronik arıza
🔴 5️⃣ Antistatik Gereksinimi Göz Ardı Etmek
UPS, SCADA, PLC bulunan odada ESD düşünmemek.
Statik elektrik:
❌ Kart arızası
❌ Haberleşme kesintisi
❌ Cihaz reseti
oluşturabilir.
🔴 6️⃣ Döşeme Altını “Boşluk” Sanmak
Döşeme altı bir hacimdir.
Yangın yükü hesaba katılmadığında:
❌ Duman yayılımı artar
❌ Algılama gecikir
Yangın değerlendirmesi ilgili mevzuata göre yapılmalıdır (Binalarin Yangindan Korunmasi Hakkinda Yonetmelik).
🔴 7️⃣ Noktasal Yük Hesabı Yapmamak
UPS tekeri veya pano ayağı küçük alana yüksek yük bindirir.
Hesap yapılmazsa:
❌ Panel çöker
❌ Ayak başlığı kırılır
❌ Zemin dengesi bozulur
🔴 8️⃣ Stringer Kullanmamak
Sadece pedestal ayakla sistemi kurmak.
Sonuç:
❌ Rijitlik azalır
❌ Sallanma oluşur
❌ Yük transferi dengesiz olur
Elektrik odasında stringer destekli sistem tercih edilmelidir.
🔴 9️⃣ Döşeme Altında Moloz ve Atık Bırakmak
Kablo artıkları, kesim parçaları, ambalaj atıkları…
Sonuç:
❌ Yangın yükü artışı
❌ Toz birikimi
❌ Denetimde olumsuz görüntü
Teslim öncesi temizlik zorunludur.
🔴 🔟 Geleceği Hesaba Katmamak
“Şu an yeterli” yaklaşımı.
Elektrik odaları büyür.
Yeni pano gelir.
Yeni kablo gelir.
Yeni sistem eklenir.
Başta kapasite düşünülmezse:
❌ Tüm sistem sökülür
❌ Ek maliyet oluşur
❌ İşletme kesintisi yaşanır
🎯 Serinin Final Mesajı
“Elektrik odasında yapılan her detay, güvenliğin bir parçasıdır.”
veya
“Yükseltilmiş döşeme zemin değildir; sistemdir.”
Bu seri artık şu başlıkları kapsıyor:
1️⃣ Malzeme seçimi
2️⃣ Taşıyıcı sistemi
3️⃣ Yükseklik planlaması
4️⃣ Kesim ve modül düzeni
5️⃣ Topraklama
6️⃣ Antistatik gereksinim
7️⃣ Yangın ve duman
8️⃣ Mekanik yük hesabı
9️⃣ Denetim kontrol listesi
🔟 Kritik hatalar
İstersen şimdi bu seriye güçlü bir üst başlık bulalım:
📌 “Elektrik Odalarında Yükseltilmiş Döşeme Teknik Rehberi”
veya
📌 “Şantiyeden Teslime: Elektrik Odası Döşeme Kılavuzu”
Bunu artık PDF rehber haline bile getirebiliriz 👌
Twitter
Google+
Rss Feed
