Elektrik Mühendisliği

Elektrik Mühendisliği: Modern Dünyanın Görünmeyen Gücü 

Elektrik mühendisliği, günümüz teknolojik dünyasının temel yapı taşlarından biridir. Elektrik enerjisinin üretilmesi, iletilmesi, dağıtılması ve güvenli şekilde kullanılması bu disiplinin ana görevleri arasında yer alır. Evlerimizden sanayi tesislerine, hastanelerden veri merkezlerine kadar hayatın her alanında elektrik mühendisliğinin izlerini görmek mümkündür.

Elektrik Mühendisliği Neleri Kapsar?

Bu alan yalnızca elektrik üretimiyle sınırlı değildir. Elektrik mühendisliği birçok alt disiplini içinde barındırır:

• Güç sistemleri

  
  
  

• Elektrik makineleri

• Elektronik ve gömülü sistemler

• Kontrol ve otomasyon sistemleri

• Sinyal işleme ve haberleşme

• Elektromanyetik alanlar

• Dijital sistemler ve mantık devreleri

• Yenilenebilir enerji ve enerji yönetimi

Bu geniş yelpaze, elektrik mühendisliğini en çok yönlü mühendislik dallarından biri haline getirir.

Geleceğin Teknolojilerinde Elektrik Mühendislerinin Rolü

Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte elektrik mühendislerinin çalışma alanı da sürekli genişlemektedir. Özellikle şu alanlarda kritik rol üstlenirler:

• Yenilenebilir enerji sistemleri (güneş, rüzgâr vb.)

• Akıllı şebekeler ve enerji verimliliği

• Elektrikli araç teknolojileri

• Endüstriyel otomasyon ve robotik

• Nesnelerin interneti (IoT) ve akıllı sistemler

Elektrik mühendisleri; devre teorisi, elektromanyetizma ve dijital sistemler gibi temel prensipleri kullanarak enerji verimliliğini artıran, çevresel etkileri azaltan ve yaşam kalitesini yükselten çözümler geliştirir.

Elektrik Mühendisliği Hangi Sektörlerde Yer Alır?

Elektrik mühendisliğinin etkisi birçok sektörde hissedilir:

• Telekomünikasyon

• Üretim ve sanayi

• Sağlık teknolojileri

• Havacılık ve savunma

• Bilgi teknolojileri

• Enerji sektörü

Bu geniş etki alanı sayesinde elektrik mühendisliği, hem günümüzün hem de geleceğin en önemli mesleklerinden biri olarak görülmektedir.

Sonuç: Modern Uygarlığın Belkemiği

Elektrik mühendisliği; güvenilir enerji altyapısı, akıllı kontrol sistemleri ve gelişmiş iletişim ağları sayesinde modern yaşamın sürdürülebilirliğini sağlar. Kısacası, bugün kullandığımız pek çok teknolojinin arkasında elektrik mühendislerinin emeği vardır.

Gelecek; daha akıllı, daha verimli ve daha sürdürülebilir enerji sistemleri ile şekillenirken elektrik mühendisliği bu dönüşümün merkezinde yer almaya devam edecektir.

()



www.elektrikegitimi.com

Neden bant ile ek yasak?

(İzole eletrik bandı ile yapılan bu kablo eki doğru bir uygulamamıdır? Bu imalat hangi şekillerde yapılabilirnir?

Kısa cevap: Hayır — bu bir elektrik bağlantısı değil, sadece üstü kapatılmış bir temas noktası.
İzole bant bağlantı elemanı değildir, yalnızca ikincil izolasyon malzemesidir.

Fotoğraftaki uygulamada görülen riskler:

• Mekanik sıkılık yok → temas direnci değişken

• Titreşimde gevşeme → ark oluşumu

• Bant ısınmada açılır → çıplak iletken ortaya çıkar

• Akım taşıma kesiti belirsiz → lokal ısınma

• Pano içi olduğu için yangın yükü doğrudan artar

Bu nedenle bu tip ekler standartlarda geçici bile kabul edilmez.
Bakım sırasında bile yapılmaması gerekir.

---

Doğru imalat nasıl yapılır?

Bir pano içinde iletken birleştirme yapılacaksa sadece üç yöntem vardır:

---

1) Klemens ile ek (tercih edilen yöntem)

En doğru ve servislenebilir çözüm

Kablo → klemens → kablo

Avantaj:

• Sökülebilir

• Temas yüzeyi sabit

• Isınma kontrol altında

• Denetlenebilir

Pano içinde ek yapılacaksa varsayılan yöntem budur.

---

2) Krimp pabuç / manşon (butt splice) ile ek

Pres pensesi ile sıkılır + makaron uygulanır

Şartları:

• Doğru kesite uygun manşon

• Kalibre pres pensesi

• Üzerine ısı daralan makaron

Bu yöntem sahada kabul edilir çünkü:
mekanik + elektriksel süreklilik garanti edilir

---

3) Lehim + makaron (sınırlı kullanım)

Titreşimsiz, sinyal devrelerinde kullanılabilir
Güç devresinde önerilmez

Sebep:
Lehim ısınmada gevrekleşir → temas zayıflar

---

 Neden bant ile ek yasak?

Çünkü bant:

• Basınç uygulamaz

• Oksitlenmeyi engellemez

• Temas yüzeyi oluşturmaz

• Akım taşımaya yönelik tasarlanmamıştır

Yani bant = izolasyon
bağlantı = metal-metal basınç

Burada metal-metal basınç yok.

---

Teknik sonuç

Bu uygulama sınıfı:

Elektriksel bağlantı hatası – potansiyel yangın başlangıç noktası

Revizyon gerektirir, çalışır durumda bırakılması doğru değildir.

(S)

ŞANTİYE SAHA PRİZ PANOSU

ŞANTİYE SAHA PRİZ PANOSU – OLMASI GEREKEN STANDARTLAR

Bu panolar taşınabilir elektrik dağıtım panosu (site distribution board) olarak geçer ve temel referanslar:

• TS EN 61439-4 (Şantiye panoları standardı)

• İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

• Elektrik İç Tesisler Yönetmeliği

Şantiye kazalarının çok büyük kısmı bu panolardan çıkar ⚠️

---

1️⃣ Saha Panosu Yerde Durur mu Asılır mı?

📌 Doğru uygulama:

YERDE DURMAMALI ❌

Olması gereken:

• Zeminden min 50–70 cm yukarıda
• Duvara / kolona sabitlenmiş veya ayaklı sehpa üzerinde
• Yağmur ve suya karşı IP44 – IP54 min.

Sebep:

• Su teması

• Mekanik darbe

• Kablo ezilmesi

• Kaçak akım riskleri

Fotoğraftaki durum → ❌ uygunsuz kullanım

---

2️⃣ Standart Bir Şantiye Saha Panosunda Neler Olmalı?

En çok kullanılan pano: 32A – 63A saha panosu

🔌 Priz Sayıları (Standart Dağılım)

Tipik saha panosu:

Priz Tipi	Adet	Amper
3 Faz Priz (Kırmızı)	2 adet	16A veya 32A
Tek Faz Priz (Mavi)	4 adet	16A

Neden bu dağılım?

3 faz → vinç, kaynak, beton mikseri
1 faz → matkap, spiral, aydınlatma

👉 En yaygın konfigürasyon:
2 adet 3F + 4 adet 1F

---

3️⃣ Ana Giriş Koruması (En Kritik Kısım)

Saha panosunun kalbi burasıdır.

🔴 Ana Şalter

• 40A / 63A yük ayırıcı

• Kilitlenebilir olmalı

⚡ Kaçak Akım Rölesi (Hayati)

Şantiye için özel kural:

👉 300mA + 30mA birlikte kullanılır

RCD Tipi	Görevi
300 mA	Yangın koruması
30 mA	İnsan hayatı koruması

📌 Tek kaçak akım rölesi YETMEZ!

Doğru sıralama:

Şebeke → Ana Şalter → 300mA RCD → Sigortalar → 30mA RCD → Prizler

---

4️⃣ Priz Sigortaları Kaç Amper Olmalı?

Her priz AYRI SİGORTALI olmalı.

Tek Faz Prizler

• 1P 16A C tipi otomatik sigorta

3 Faz Prizler

Priz	Sigorta
16A trifaze priz	3P 16A C tipi
32A trifaze priz	3P 32A C tipi

📌 Ortak sigorta yapmak = büyük hata ❌

---

5️⃣ Kablo Girişi Nasıl Olmalı?

Olması gereken:

• Alttan kablo girişi
• Rakor / gland kullanılmalı
• Kablo askıda olmamalı
• Topraklama barası bulunmalı

Fotoğraftaki gibi kablo yerde → ❌ tehlikeli

---

6️⃣ Topraklama (Şantiye Panosunun En Kritik Noktası)

Şantiye panosu:

✔ Ayrı topraklama hattına bağlanmalı
✔ Pano içinde PE barası olmalı
✔ Tüm prizler PE’ye bağlı olmalı

---

7️⃣ Pano Üzerinde Olması Zorunlu Etiketler

Şantiye panosunda bulunması gereken yazılar:

• ⚡ Dikkat Elektrik Tehlikesi

• Ana şalter etiketi

• Panoyu besleyen hat bilgisi

• Kaçak akım test etiketi

---

8️⃣ IP Koruma Sınıfı

Minimum:

• Açık alan → IP54

• Kapalı alan → IP44

---

9️⃣ En Doğru Saha Panosu Şeması (Özet)

Standart pano içi sıralama:

1️⃣ Ana şalter (40–63A)
2️⃣ 300mA Kaçak akım rölesi
3️⃣ Priz sigortaları
4️⃣ 30mA Kaçak akım rölesi
5️⃣ Prizler

---

🔎 BLOG YAZISI (KULLANABİLİRSİN)

Şantiyelerde En Çok Ölüme Sebep Olan Elektrik Hatası: Saha Panoları

Şantiyelerde elektrik kazalarının büyük bölümü taşınabilir priz panolarından kaynaklanmaktadır.
Sebebi ise çoğu saha panosunun standartlara uygun yapılmaması ve yanlış kullanılmasıdır.

Birçok şantiyede saha panoları yere bırakılmakta, kablolar yerde sürünmekte ve kaçak akım koruması eksik bırakılmaktadır. Bu durum hem elektrik çarpması hem de yangın riskini ciddi şekilde artırır.

Standartlara uygun bir saha panosunda en az iki adet trifaze priz ve dört adet monofaze priz bulunmalıdır. Tüm prizler ayrı sigortalar ile korunmalı ve mutlaka 30mA kaçak akım rölesi üzerinden beslenmelidir.

Ancak çoğu kişinin bilmediği kritik bir detay daha vardır:
Şantiye panolarında yalnızca 30mA kaçak akım rölesi yeterli değildir. Panoda ayrıca 300mA kaçak akım rölesi bulunmalı ve bu röle yangın koruması sağlamalıdır.

Doğru bir saha panosunda enerji sıralaması şu şekilde olmalıdır:

Ana Şalter → 300mA Kaçak Akım → Sigortalar → 30mA Kaçak Akım → Prizler

Ayrıca saha panosu kesinlikle yerde kullanılmamalıdır. Panolar zeminden en az 50 cm yükseğe monte edilmeli ve IP54 koruma sınıfına sahip olmalıdır.

Unutulmamalıdır ki şantiye elektriği geçici değildir; yanlış yapılırsa sonuçları kalıcı olur.

---

İstersen bunun için de ustalara yönelik öğretici görsel hazırlayalım 👍
“Mühendis ustaya yerde pano olmaz!” temalı 😄

()



www.elektrikegitimi.com

Dilatasyon Derzlerinden Kablo Geçişi

Dilatasyon Derzlerinden Kablo Geçişi — Elektrik Tesisatında En Çok Gözden Kaçan Kritik Detay

Binalar sabit değildir.
Betonarme yapılar; sıcaklık değişimi, oturma, rüzgâr yükü ve deprem etkisi nedeniyle sürekli hareket eder. Bu hareket kontrollü olsun diye projelerde dilatasyon derzleri bırakılır.

Sorun şu:

Yapı hareket etmek üzere tasarlanır ama elektrik tesisatı çoğu zaman sabit döşenir.

Sonuç: kopan kablolar, sebepsiz arızalar, yangınlar ve bulunamayan hatalar.

---

Dilatasyon Nedir?

Dilatasyon derzi, iki yapı bloğunun birbirinden bağımsız hareket edebilmesi için bırakılan yapısal boşluktur.

Tipik hareket aralıkları:

• Sıcaklık genleşmesi: ±5-15 mm

• Yapı oturması: ±10-30 mm

• Deprem etkisi: ±20-100 mm

Yani kablo kanalı aslında her yıl onlarca kez bükülür.

---

Elektrik Tesisatına Etkisi

Kablo kanalı derzi rijit köprü gibi geçerse hareket kabloya aktarılır.

Bu durumda oluşan gerilmeler:

• İletken kopması (en sık zayıf akımda)

• İzolasyon yırtılması

• Faz-toprak kaçakları

• Ark oluşumu

• Yangın başlangıcı

En tehlikelisi:
Arıza sürekli değil intermittent (aralıklı) olur → tespiti çok zorlaşır.

---

En Çok Hasar Gören Sistemler

1. Yangın algılama hatları (loop kopması)

2. Data ve network kabloları (paket kaybı)

3. Kamera sistemleri (görüntü gidip gelmesi)

4. Kartlı geçiş sistemleri

5. Bus haberleşme hatları (Modbus, KNX, RS485)

6. Uzun enerji beslemeleri (izolasyon zayıflaması)

---

Doğru Uygulama Nasıl Olmalı?

1) Kanal Köprü Yapmaz

Kablo kanalı derzi geçerken kesilir.
İki bina bloğu mekanik olarak bağlanmaz.

---

2) Esnek Geçiş Kullanılır

Geçiş elemanı:

• Çelik fleksibl spiral hortum

• Körüklü kablo geçiş sistemi

• Halojensiz esnek boru

Amaç: mekanik gerilimi kablodan almak.

---

3) Kablo Payı Bırakılır (En kritik kural)

Kablo düz geçmez.

S formunda gevşek pay bırakılır

Sebep:
Gerilim kabloya değil boşluğa yayılır.

---

4) Kuvvetli Akım – Zayıf Akım Ayrılır

Aynı derzden geçebilir ama aynı kanaldan geçmez.

Minimum paralel mesafe: 30 cm

Sebep:

• Endüksiyon

• Haberleşme hatası

• Yangın sırasında sistemlerin birlikte kaybı

---

5) Yangın Durdurucu Uygulanır

Derz geçişinde sert harç kullanılmaz.

Kullanılması gereken:

• Elastik yangın mastik

• Yangın durdurucu yastık

• Genleşebilen dolgu

Çünkü derz hareket eder, harç çatlar → yangın bariyeri bozulur.

---

Yapılmazsa Sahada Görülen Gerçek Arızalar

Belirti → Gerçek Sebep

• Kamera arada gidiyor → kopmaya yakın data kablosu

• Yangın paneli hata veriyor → derzde loop kırılması

• Kaçak akım sebepsiz atıyor → izolasyon sürtünme hasarı

• İnternet akşamları gidiyor → sıcaklık genleşmesi

• UPS alarm veriyor → nötr kopması başlangıcı

Çoğu zaman aylarca cihaz değiştirilir ama sorun çözülmez.

---

Temel Kural

Dilatasyon boşluğu yapı için bırakılır, tesisat için değil.
Tesisat o harekete uyum sağlamak zorundadır.

---

Uygulama Kontrol Listesi (Şantiyede Bakılacaklar)

• Kanal derzde kesilmiş mi?

• Esnek geçiş var mı?

• Kablo payı bırakılmış mı?

• Kuvvetli / zayıf ayrılmış mı?

• Yangın dolgu elastik mi?

Bu 5 maddeden biri bile yoksa, o hat ileride arıza üretir.

---

Sonuç

Elektrik arızalarının önemli bir bölümü elektriksel değil mekanik kökenlidir.
Dilatasyon geçişleri doğru yapılmadığında sistem çalışır görünür ama güvenilir olmaz.

Elektrik tesisatı sadece enerji taşımaz, yapının hareketine de uyum sağlar.

()



www.elektrikegitimi.com

Elektrik Panosu Sismik Tipleri

1️⃣ Elektrik panolarında sismik neden yapılır?

Depremde panoya etkiyen kuvvet:

• Yatay ivme → pano devrilmek ister

• Dikey ivme → askı kopması olabilir

• Salınım → kablo tavaları ve kabloları koparır

Depremde en çok hasar gören ekipmanlardan biri askılı panolar ve kablo tavalarıdır.

Amaç:

• Devrilmeyi engellemek

• Askı kopmasını engellemek

• Salınımı sınırlamak

---

2️⃣ Elektrik panosu sismik tipleri (projede yazacağın başlıklar)

Panolar için 3 ana sismik tip vardır:

🔹 Tip-1: Zemine ankrajlı pano (Floor Mounted)

Pano yere basar + ankraj vardır.

Sismik gereksinim:

• Sadece zemin ankrajı yeterli olur.

• Halat gerekmez (genelde).

Kullanım:

• MCC

• Ana dağıtım panosu

---

🔹 Tip-2: Duvara sabit pano (Wall Mounted)

Duvara monteli panolar.

Gerekenler:

• Kimyasal dübel / çelik dübel

• Arkada L konsol veya profil

Halat çoğu zaman gerekmez.

---

🔹 Tip-3: Askılı pano (Senin panon 🟢)

Tavana askı halatları ile asılan pano.

👉 EN KRİTİK GRUP budur.
Mutlaka sismik halat gerekir.

---

3️⃣ Askılı panoda sismik mantık (çok önemli)

Normal askı = sadece düşey yük taşır.
Deprem = yatay yük oluşturur.

Bu yüzden:

👉 Askı çubukları ≠ sismik değildir.

Sismik = çapraz çelik halat / rod

Fotoğraftaki uygulama doğru tip:

• X formunda çapraz halat

---

4️⃣ Kaç adet sismik halat yapılır? (EN MERAK EDİLEN)

Bu tamamen pano ağırlığına göre belirlenir.

Pano ağırlık sınıfları

Ağırlık	Sismik Tip
0-100 kg	2 yön tek çapraz “V”
100-250 kg	2 yön çift çapraz “X”
250-500 kg	4 yön çift çapraz
500 kg+	Halat + rijit çelik şase

Şimdi bunu net anlatıyorum 👇

---

🟢 100 kg altı pano

Küçük kompanzasyon / zayıf akım panosu.

Yeterli olan:

• 2 adet çapraz halat

• Tek yönde V formu

\     /
  pano

---

🟡 100-250 kg pano ⭐ (çoğu pano burada)

Senin panon büyük ihtimal bu sınıf.

Gerekli sistem:

• 4 adet sismik halat

• X çapraz (2 yön)

\   /
 X
/   \

Yani:

• 2 halat sağ-sol

• 2 halat ön-arka

Fotoğraflarında bu yapılmış 👍 doğru uygulama.

---

🔴 250-500 kg pano

Büyük MCC, UPS, IT panosu.

Gerekli:

• 8 adet sismik halat

• 4 yön X çapraz

Yani panonun 4 köşesinden tavana gider.

---

⚫ 500 kg üstü pano

Bu artık deprem ekipmanı sayılır.

Gereken:

• Halat yetmez ❌

• Altına çelik şase

• Çelik profil çerçeve + halat

Projede şöyle yazılır:

“Rigid Seismic Frame”

---

5️⃣ Halat çapı nasıl seçilir?

Sismik projede yazacağın tablo 👇

Pano Ağırlığı	Halat çapı
0-150 kg	4 mm
150-300 kg	5 mm
300-600 kg	6 mm
600-1000 kg	8 mm

Senin panoda görünen halatlar ≈ 4-5 mm
Bu da panonun 150-250 kg civarı olduğunu gösteriyor.

---

6️⃣ Halat açı kuralı (projede mutlaka yaz!)

Sismik halatın açısı:

👉 30° – 60° arasında olmalı

En ideal:
45°

Sebep:

• Çok dik olursa yatay kuvvet taşımaz

• Çok yatay olursa askı yükü taşır

Bu cümleyi projeye yaz 👇

Sismik halat açıları yatayla 30°-60° aralığında tasarlanacaktır.

---

7️⃣ Sismik kuvvet hesabı (projede yazacağın formül)

Elektrik projelerinde kullanılan pratik formül:

Fs = W × 0.30

Fs = Deprem kuvveti
W = Pano ağırlığı

Örnek:
200 kg pano:

Fs = 200 × 0.30 = 60 kg yatay kuvvet

Bu kuvvet 4 halata bölünür.

Her halat ≈ 15 kg yatay kuvvet taşır.

Bu yüzden 5 mm halat yeterlidir.

---

8️⃣ Projede yazacağın teknik not (kopyala kullan)

Bunu aynen paftaya koyabilirsin:

SİSMİK ASKILAMA NOTU

• Askılı elektrik panoları sismik halatlar ile sabitlenecektir.

• Pano ağırlığı 100-250 kg aralığında kabul edilmiştir.

• Her pano için 4 adet çapraz galvaniz çelik halat kullanılacaktır.

• Halat açısı 30°-60° aralığında olacaktır.

• Halatlar betonarme döşemeye çelik dübel ile ankrajlanacaktır.

• Halat minimum çapı Ø5 mm olacaktır.

---

9️⃣ Fotoğraflardaki uygulama doğru mu?

Genel yorumum:

✔ X çapraz yapılmış
✔ 4 yön bağlanmış
✔ Ankraj noktaları doğru
✔ Tavaya değil döşemeye bağlanmış

Yani uygulama doğruya çok yakın 👍





www.elektrikegitimi.com

NH BIÇAKLI SİGORTA NASIL SEÇİLİR?

NH sigortalar; yüksek kısa devre akımlarını kesebilen, genelde ana dağıtım panolarında, MCC panolarında ve büyük motor beslemelerinde kullanılan sigortalardır. IEC 60269 standardına göre üretilir.

Kesme kapasiteleri genelde 100–120 kA civarındadır.

---

1️⃣ Önce sigortanın neyi koruyacağını belirle

NH sigorta kabloyu, motoru veya yarı iletkeni korumak için seçilir.

Bu en kritik adımdır çünkü sigorta tipi değişir.

Sigorta tipi	Kullanım
gG / gL	Kablo + genel hat koruması (en yaygın)
aM	Motor koruma (sadece kısa devre)
gR / aR	Sürücü – inverter – yarı iletken

Örnek:

• Ana pano → gG

• Motor besleme → aM

• VFD → gR

NH sigortaların farklı kullanım kategorileri IEC 60269 standardında tanımlıdır.

---

2️⃣ Anma akımı (In) seçimi — EN KRİTİK ADIM

Sigorta akımı = yük akımına göre seçilir

Temel kural

👉 Sigorta, çalışma akımından büyük, kablo taşıma kapasitesinden küçük olmalı.

Genel pratik katsayılar

Yük tipi	Sigorta akımı
Kablo hattı	Ib × 1.25
Motor hattı	Motor In × 1.6 – 2
Trafo çıkışı	In × 1.25 – 1.5

---

🔧 Örnek 1 — Kablo hattı

Hat akımı: 80 A

Sigorta ≈
80 × 1.25 = 100 A NH

---

🔧 Örnek 2 — Motor hattı

Motor: 55 kW → yaklaşık 100 A

Motor kalkış akımı yüksek olduğu için:

100 × 1.8 ≈ 160 A NH (aM)

Motor için gG seçersen → kalkışta patlatırsın 🙂

---

3️⃣ Sigorta boyutu (NH size) seçimi

NH sigortalar fiziksel boyutlara göre sınıflıdır.

Boyut	Akım aralığı
NH000	6 – 100 A
NH00	6 – 160 A
NH1	40 – 250 A
NH2	63 – 400 A
NH3	100 – 630 A

Bu değerler üretici kataloglarında verilir.

📌 Boyutu pano sigorta yuvası belirler.

---

4️⃣ Kısa devre kesme kapasitesi kontrolü

Sigorta şu akımı kesebilmelidir:

👉 Ik ≥ tesis kısa devre akımı

NH sigortalar genelde
120 kA kesme kapasitesine sahiptir.

Bu yüzden OG trafolu tesislerde çok tercih edilir.

---

5️⃣ Gerilim değeri kontrolü

Sigortanın gerilim değeri
şebeke geriliminden büyük veya eşit olmalı.

Şebeke	Sigorta
400 V	500 V veya 690 V
DC sistem	DC sigorta şart

Örnek NH sigorta:
80A 500V gG NH00

---

6️⃣ Selektivite (sigorta koordinasyonu)

Panoda çok kritik konu 👇

Üst sigorta > Alt sigorta olmalı.

Örnek:

• Kol sigortası → 63A

• Ana sigorta → 160A

Böylece arıza sadece alt hattı düşürür.

---

7️⃣ Seçim adımlarını özetle (ezber formül)

NH sigorta seçimi =

1️⃣ Yük türü → gG / aM / gR
2️⃣ Yük akımı → In hesabı
3️⃣ Boyut → NH00 / NH1 / NH2
4️⃣ Gerilim → ≥ sistem gerilimi
5️⃣ Kesme kapasitesi → ≥ Ik
6️⃣ Selektivite → üst kademe kontrol

---

🎯 Ustaların kısa kuralı (saha özeti)

👉 Kablo hattı
NH gG = Hat akımı × 1.25

👉 Motor hattı
NH aM = Motor akımı × 1.8

👉 Ana pano giriş
Trafo akımı × 1.3

Bu 3 kural %80 sahayı kurtarır 

()



www.elektrikegitimi.com

Personel takip sistemi/ Kartlı geçiş sistemi nerelerde kullanılır?

⚡ Elektrik Odasında Geçiş Sistemi Neden Gerekli?

Elektrik odası = sıradan oda değil
Yüksek enerji yoğunluğu olan tehlikeli alan (Restricted Electrical Area)

Yetkisiz biri girdiğinde oluşabilecek riskler:

1) Elektriksel Riskler

• Bara teması → anında ölüm

• Ark flaşı (Arc Flash) → 20.000°C plazma patlaması

• Açık bara / şalter → patlama

• Kilitleme yapılmadan müdahale → çalışan çarpılır

2) İşletme Riskleri

• Şalter kapatma → tüm tesis durur

• Kompanzasyon devre dışı → cezai reaktif bedel

• MCC motorlarının stop edilmesi → üretim kaybı

• UPS kapatma → veri kaybı

3) Sabotaj / Meraklı müdahale

En sık görülen olay:

“Sigorta attı mı acaba” diye kapağı açan temizlik personeli

---

🧠 Bu Sistem Olmazsa Ne Olur?

Gerçek sahadaki sonuçlar:

• Yetkisiz kişi şalter indirir → üretim durur

• Elektrikçi olmayan biri müdahale eder → çarpılır

• Yangın çıkar → sorumluluk işletmede

• İş kazası → hukuki ceza + hapis

👉 Bu yüzden elektrik odaları kilitli ve kayıt altına alınmış olmalıdır (İSG + sigorta şartı).

---

⚙️ Sistem Nasıl Çalışır? (Mantık)

1) Giriş Yetkilendirme

Okuyucu kimliği doğrular:

• Parmak izi

• RFID kart

• Şifre

Doğruysa → kontrol paneline sinyal gönderir

2) Kontrol Paneli Karar Verir

Panel şu koşulları kontrol eder:

• Yetkili kullanıcı mı?

• Saat uygun mu?

• Kapı zaten açık mı?

Uygunsa → manyetik kilidi bırakır

3) Kapı Açılır

Manyetik kilit enerjisi kesilir → kapı serbest kalır

4) Kapı Sensörü İzler

Kapı açık mı kapalı mı izlenir
Uzun süre açık kalırsa alarm verebilir

5) Çıkış

İçeriden:

• No-touch buton

• Yangın alarmı

• Elektrik kesintisi

→ kilit otomatik açılır (fail-safe zorunludur)

---

❗ Yapılmazsa Doğacak Problemler

Problem	Sonuç
Yetkisiz giriş	Ölüm / yaralanma
Müdahale	Tesis duruşu
Yangın	Sigorta ödemez
İş kazası	İşveren sorumlu
Sabotaj	Kamera da kurtarmaz

Elektrik odasında kamera yeterli değildir.
Önce fiziksel engel, sonra kayıt.

---

🔧 Nasıl Yapılır? (Kurulum Adımları)

1) Kapı Hazırlığı

• Metal kapı tercih edilir

• Manyetik kilit üst kasaya monte edilir

• Karşılık plakası kapıya takılır

2) Kablolama

Okuyucu → kontrol paneli
Panel → kilit
Panel → sensör
Panel → exit butonu
Panel → güç kaynağı

3) Enerji

12V veya 24V DC güç kaynağı kullanılır (kesintisiz)

4) Programlama

• Yetkili kişiler tanımlanır

• Saat aralıkları girilir

• Kapı açık kalma süresi ayarlanır

---

🧰 Gerekli Malzemeler

Ana ekipmanlar

• Access kontrol paneli

• Parmak izi / kart / şifre okuyucu

• Manyetik kilit (280kg – 500kg)

• Kapı manyetik sensörü

• No touch exit butonu

• RFID kartlar

Elektriksel ekipmanlar

• 12/24V SMPS güç kaynağı

• UPS (çok önerilir)

• Kablo (6x0.22 veya alarm kablosu)

• Buat ve kanal

Opsiyonel

• Yangın paneli entegrasyonu

• Alarm sireni

• Kamera entegrasyonu

---

🔨 Kullanılan Aletler

• Darbeli matkap

• Kılavuz seti

• Perçin / vida ekipmanı

• Multimetre

• Pense / yan keski

• RJ45 krimp (network varsa)

• Laptop (programlama)

---

🎯 Kritik Teknik Kural

Elektrik odası kapısı:

👉 Elektrik kesildiğinde otomatik açılmalıdır (fail-safe).

Sebep: içeride personel mahsur kalamaz.)

Fabrikalarda Nerelere Takılır?

1) Elektrik – Enerji Alanları (ZORUNLUYA YAKIN)

• Trafo odası (OG / AG)

• Ana pano odası (MDB – Main Distribution Board)

• MCC odası (motor kontrol merkezi)

• Kompanzasyon odası

• Jeneratör odası

• UPS – akü odası

• Enerji izleme odası

Sebep:
Elektrik çarpması + tesisin komple durması riski
👉 En kritik uygulama alanı burasıdır

---

2) Üretimi Durdurabilecek Alanlar

• PLC / otomasyon odası

• SCADA kontrol odası

• Robot hücre kontrol kabinleri

• Proses kontrol odası

• Makine parametre odaları

Sebep:
Yetkisiz biri → üretim reçetesini değiştirir → tonlarca ürün hurda olabilir

---

3) Güvenlik ve Kritik Ekipman Odaları

• Yangın pompa odası

• Sprinkler vana odası

• Basınçlı hava kompresör odası

• Kazan dairesi

• Doğalgaz regülasyon odası

• Soğutma chiller odası

Sebep:
Bu odalar durursa üretim değil, tesis yaşaması durur.

---

4) Bilgi ve Varlık Güvenliği

• Server odası

• Network odası

• Kamera kayıt odası

• IT rack alanı

Sebep:
Sabotaj → tüm fabrikanın dijital felci

---

---

🏢 AVM’lerde Nerelere Yapılır?

Kesin olması gereken yerler

• Elektrik ana dağıtım odası

• Jeneratör ve UPS odası

• Yangın kontrol merkezi

• Mekanik tesisat odaları

• Otomasyon merkezi (BMS)

Çok önerilen yerler

• Otopark bariyer kontrol odası

• Güvenlik kontrol merkezi

• Çatı ekipman odaları (HVAC)

Sebep:
Bir kişi girip ana şalteri indirirse → binlerce kişi karanlıkta kalır (panik riski)

---

🏢 Ofis ve Konut Binalarında

Zorunluya yakın

• Elektrik pano odası

• Asansör makine dairesi

• Jeneratör odası

• Yangın pompa odası

Yüksek güvenlik

• Server / sistem odası

• Site yönetim kontrol odası

---

🎯 Basit Kural (Sahada Kullanılan)

Şu soruyu sor:

“Bu kapıyı yanlış biri açarsa hayat, yangın veya üretim riski var mı?”

Cevap EVET → Kartlı/parmak izli geçiş yapılır.

---

📊 Özet Öncelik Sırası

1️⃣ Elektrik odaları
2️⃣ Yangın sistem odaları
3️⃣ Otomasyon & server odaları
4️⃣ Mekanik kritik odalar

5️⃣ Güvenlik kontrol merkezleri

Elektrik Odasında Klima Neden Risklidir?

Panolar Neden Klimadan Korunmalıdır?

Elektrik pano odalarında ortam sıcaklığını kontrol etmek zorunludur.
Aşırı sıcaklık;

• 
  
  kontaktör yapışması

• sürücü (VFD) arızaları

• izolasyon ömrünün kısalması

• termik açmalar

• ölçüm hataları

gibi birçok probleme yol açar.

Bu yüzden pano odalarına klima konur.

Fakat burada yapılan en kritik hatalardan biri şudur:

Klima doğrudan elektrik panolarının üzerine monte edilir.

Bu uygulama elektrik güvenliği açısından sakıncalıdır.

---

Klimanın Elektrik Panoları İçin Oluşturduğu Tehlike

Split klimalar çalışma prensibi gereği su üretir.
Bu su 3 farklı sebeple kontrol dışına çıkabilir:

1. Drenaj hattı tıkanması

2. İç ünite terleme (yoğuşma)

3. Tava çatlağı / bağlantı kaçakları

4. Uzun süre bakım yapılmaması

Bu durumda klima damlatır.

Elektrik panosu üzerinde damlayan su ise şu sonuçları doğurur:

• Faz – faz ark oluşumu

• Bara kısa devresi

• Kart yanması

• Yangın riski

• İşletme duruşu

Elektrik arızalarının önemli bir kısmı nem ve yoğuşma kaynaklıdır.

IEC 60364 ve endüstriyel tesis tasarım prensiplerine göre:

Elektrik ekipmanları su riski olan bölgelerin altına yerleştirilmez.

---

Klima Aslında Nereye Montajlanmalıdır?

Doğru uygulama:

✔ Pano karşı duvarına
✔ Hava akışı panoya yönlenecek şekilde
✔ Üstten değil yandan soğutma
✔ Damla ihtimali olan bölgelerden uzak konum

Yani klima panoyu soğutur — üstüne damlamaz.

---

Mecburi Durum: Üstüne Montaj Yapılacaksa

Bazı pano odalarında yer darlığı nedeniyle klima panoların üzerine konumlanmak zorunda kalabilir.

Bu durumda sistem tamamen korunmasız bırakılamaz.

İşte burada sekonder koruma (secondary protection) uygulanır.

---

Yapılan Çözüm: Drenaj Toplama Tepsisi

Uygulanan metal tepsi aslında bir:

Pasif kaçak su bariyeridir

Amaç:

• Klimadan damlayan suyun panoya temasını kesmek

• Suyu kontrollü şekilde gidere taşımak

• Elektriksel risk ile suyu fiziksel olarak ayırmak

Bu, endüstride kullanılan şu prensibin aynısıdır:

“Su riski ortadan kaldırılamıyorsa, yönlendirilir.”

Bu yöntem özellikle:

• Data center odalarında

• UPS odalarında

• Server kabin üstlerinde

kullanılan standart bir önlemdir.

---

Bu Uygulamanın Sağladığı Güvenlik

Tepsi + gider hattı sayesinde:

• Damla → panoya ulaşmaz

• Ark riski azalır

• Yangın ihtimali düşer

• İşletme sürekliliği artar

Yani klima kaynaklı arıza felakete dönüşmeden yönetilir.

---

Sonuç

En doğru çözüm:

Klima panoların üzerine konulmamalıdır.

Ama zorunluysa:

Drenaj yönlendirme tepsisi yapılması doğru bir mühendislik tedbiridir.

Bu uygulama bir konfor detayı değil,

elektrik güvenliği önlemidir.