Dilatasyon Derzlerinden Kablo Geçişi

Dilatasyon Derzlerinden Kablo Geçişi — Elektrik Tesisatında En Çok Gözden Kaçan Kritik Detay

Binalar sabit değildir.
Betonarme yapılar; sıcaklık değişimi, oturma, rüzgâr yükü ve deprem etkisi nedeniyle sürekli hareket eder. Bu hareket kontrollü olsun diye projelerde dilatasyon derzleri bırakılır.

Sorun şu:

Yapı hareket etmek üzere tasarlanır ama elektrik tesisatı çoğu zaman sabit döşenir.

Sonuç: kopan kablolar, sebepsiz arızalar, yangınlar ve bulunamayan hatalar.

---

Dilatasyon Nedir?

Dilatasyon derzi, iki yapı bloğunun birbirinden bağımsız hareket edebilmesi için bırakılan yapısal boşluktur.

Tipik hareket aralıkları:

• Sıcaklık genleşmesi: ±5-15 mm

• Yapı oturması: ±10-30 mm

• Deprem etkisi: ±20-100 mm

Yani kablo kanalı aslında her yıl onlarca kez bükülür.

---

Elektrik Tesisatına Etkisi

Kablo kanalı derzi rijit köprü gibi geçerse hareket kabloya aktarılır.

Bu durumda oluşan gerilmeler:

• İletken kopması (en sık zayıf akımda)

• İzolasyon yırtılması

• Faz-toprak kaçakları

• Ark oluşumu

• Yangın başlangıcı

En tehlikelisi:
Arıza sürekli değil intermittent (aralıklı) olur → tespiti çok zorlaşır.

---

En Çok Hasar Gören Sistemler

1. Yangın algılama hatları (loop kopması)

2. Data ve network kabloları (paket kaybı)

3. Kamera sistemleri (görüntü gidip gelmesi)

4. Kartlı geçiş sistemleri

5. Bus haberleşme hatları (Modbus, KNX, RS485)

6. Uzun enerji beslemeleri (izolasyon zayıflaması)

---

Doğru Uygulama Nasıl Olmalı?

1) Kanal Köprü Yapmaz

Kablo kanalı derzi geçerken kesilir.
İki bina bloğu mekanik olarak bağlanmaz.

---

2) Esnek Geçiş Kullanılır

Geçiş elemanı:

• Çelik fleksibl spiral hortum

• Körüklü kablo geçiş sistemi

• Halojensiz esnek boru

Amaç: mekanik gerilimi kablodan almak.

---

3) Kablo Payı Bırakılır (En kritik kural)

Kablo düz geçmez.

S formunda gevşek pay bırakılır

Sebep:
Gerilim kabloya değil boşluğa yayılır.

---

4) Kuvvetli Akım – Zayıf Akım Ayrılır

Aynı derzden geçebilir ama aynı kanaldan geçmez.

Minimum paralel mesafe: 30 cm

Sebep:

• Endüksiyon

• Haberleşme hatası

• Yangın sırasında sistemlerin birlikte kaybı

---

5) Yangın Durdurucu Uygulanır

Derz geçişinde sert harç kullanılmaz.

Kullanılması gereken:

• Elastik yangın mastik

• Yangın durdurucu yastık

• Genleşebilen dolgu

Çünkü derz hareket eder, harç çatlar → yangın bariyeri bozulur.

---

Yapılmazsa Sahada Görülen Gerçek Arızalar

Belirti → Gerçek Sebep

• Kamera arada gidiyor → kopmaya yakın data kablosu

• Yangın paneli hata veriyor → derzde loop kırılması

• Kaçak akım sebepsiz atıyor → izolasyon sürtünme hasarı

• İnternet akşamları gidiyor → sıcaklık genleşmesi

• UPS alarm veriyor → nötr kopması başlangıcı

Çoğu zaman aylarca cihaz değiştirilir ama sorun çözülmez.

---

Temel Kural

Dilatasyon boşluğu yapı için bırakılır, tesisat için değil.
Tesisat o harekete uyum sağlamak zorundadır.

---

Uygulama Kontrol Listesi (Şantiyede Bakılacaklar)

• Kanal derzde kesilmiş mi?

• Esnek geçiş var mı?

• Kablo payı bırakılmış mı?

• Kuvvetli / zayıf ayrılmış mı?

• Yangın dolgu elastik mi?

Bu 5 maddeden biri bile yoksa, o hat ileride arıza üretir.

---

Sonuç

Elektrik arızalarının önemli bir bölümü elektriksel değil mekanik kökenlidir.
Dilatasyon geçişleri doğru yapılmadığında sistem çalışır görünür ama güvenilir olmaz.

Elektrik tesisatı sadece enerji taşımaz, yapının hareketine de uyum sağlar.

()



www.elektrikegitimi.com