Elektrik Panosunda Sigorta (MCB/MCCB) Seçimi !

Elektrik Panosunda Sigorta Seçimi Nasıl Yapılır? (Detaylı Rehber)

Elektrik panolarında en çok yapılan hatalardan biri sigorta seçimidir.
Yanlış seçilen bir sigorta;

• Sürekli atar ve üretimi durdurur

• Kabloyu koruyamaz ve yangın riski oluşturur

• Arıza durumunda tüm panonun enerjisini keser

Bu yazıda bir panoda sigorta seçerken dikkat edilmesi gereken tüm teknik kriterleri adım adım anlatıyoruz.

---

1️⃣ Sigorta Neyi Korur?

En önemli bilgi:

👉 Sigorta cihazı değil kabloyu korur.

Bu yüzden sigorta seçimi yükten → kabloya → sigortaya doğru yapılır.

---

2️⃣ İlk Adım: Yük Akımını Hesaplamak

Sigorta seçimi yükün çektiği akıma göre yapılır.

Tek faz sistem

I = P / (V × cosφ)

Üç faz sistem

I = P / (√3 × V × cosφ)

Cosφ bilinmiyorsa:

• Rezistif yük: 1

• Motor: 0.8

• Karma yük: 0.9 alınabilir.

Örnek (15 kW motor)

I ≈ 27 A çıkar.

Sigorta 27A seçilmez.

---

3️⃣ Emniyet Payı Eklenir

Sigorta sürekli akımın yaklaşık %25 üstünde seçilir.

27A × 1.25 ≈ 34A
Standart değer → 40A

---

4️⃣ Kabloya Göre Sigorta Seçimi (En Kritik Kural)

Sigorta değeri kablonun taşıyabileceği akımı geçemez.

Kablo kesiti	Maks akım
2.5 mm²	25A
4 mm²	32A
6 mm²	40A
10 mm²	63A

Örnek:
40A sigorta kullanıyorsak → kablo en az 6 mm² olmalıdır.

---

5️⃣ B – C – D Tip Sigorta Seçimi

Sigortanın harfi, ani akım toleransını gösterir.

Tip	Atma eşiği	Kullanım alanı
B	3–5 kat	Ev, aydınlatma
C	5–10 kat	Motor, priz, klima
D	10–20 kat	Büyük motor, trafo

Kısa özet:

• Ev → B tipi

• İşletme → C tipi

• Sanayi motor → D tipi

Motor hattına B tipi sigorta takılırsa sürekli atar.

---

6️⃣ Kesme Kapasitesi (kA)

Sigortanın kısa devreyi söndürme gücüdür.

Kullanım	Önerilen
Konut	6 kA
İşletme	6–10 kA
Sanayi	10–25 kA

Pano için genelde 6kA veya 10kA tercih edilir.

---

7️⃣ kVA’ya Göre Ana Sigorta Seçimi

Üç faz için pratik formül:

I = kVA × 1000 / (1.73 × 400)

Güç	Ana Sigorta
30 kVA	50A
50 kVA	80A
100 kVA	160A
160 kVA	250A
250 kVA	400A

---

8️⃣ Ortam Sıcaklığı Etkisi

Sigortalar 30°C için üretilir.

Pano içi yazın 50°C’ye çıkabilir.
Bu durumda sigorta kapasitesi düşer.

Ortam	Kapasite
30°C	%100
40°C	%90
50°C	%80

Yani pano içinde 40A sigorta → 32A gibi davranabilir.

---

9️⃣ Grup Etkisi (Yan Yana Sigortalar)

Sigortalar yan yana dizildiğinde ısınır ve daha erken atar.

Sigorta sayısı	Kapasite
1–3	%100
4–6	%90
7–9	%80
10+	%70

Dolayısıyla dolu panolarda sigorta seçimi büyütülür.

---

🔟 Seçicilik (Selectivity)

Arıza olduğunda sadece arızalı hatın sigortası atmalıdır.

Yanlış örnek:

• Ana: 63A C

• Alt: 32A C
  → Kısa devrede ikisi birden atar.

Doğru kural:
Üst sigorta en az 1.6–2 kat büyük olmalı.

---

1️⃣1️⃣ Kaçak Akım Rölesi Uyumu

Sigorta ve kaçak akım birlikte çalışır.

Yük	RCD tipi
Ev	AC
Elektronik cihazlar	A
Sürücü / inverter	B

Günümüz panolarında genelde Tip A tercih edilir.

---

1️⃣2️⃣ Motor Kalkış Akımı

Motorlar:

• 5–8 kat akım çeker

• 2–10 saniye sürer

Bu yüzden motor hatlarında:
👉 C veya D tipi sigorta şarttır.

---

1️⃣3️⃣ Hat Uzunluğu ve Gerilim Düşümü

Uzun kablo → motor zor kalkar → sigorta atar.

Çözüm:

• Sigorta büyütülmez ❌

• Kablo büyütülür ✔️

---

1️⃣4️⃣ Yük Tipine Göre Seçim

Yük	Davranış
Rezistans	Sabit akım
Motor	Kalkış akımı
LED sürücü	Pik akım
UPS	Darbe akım
Kaynak makinesi	Şok akım

LED ve UPS panolarında çoğu zaman C tipi tercih edilir.

---

1️⃣5️⃣ AC – DC Ayrımı

Güneş enerjisi ve akü sistemlerinde:

⚠️ AC sigorta DC’de kullanılmaz.
Ark söndüremez → yangın riski.

GES panolarında DC sigorta şarttır.

---

1️⃣6️⃣ Standartlar

• IEC 60898 → Ev tipi sigorta

• IEC 60947 → Sanayi tipi sigorta

Sanayi panosunda ev tipi sigorta kullanmak doğru değildir.

---

1️⃣7️⃣ Gelecek Kapasite (Yedek Pay)

Profesyonel pano tasarımında:
👉 %20–30 boş kapasite bırakılır.

Bugün 40A ise altyapı 63A hazırlanır.

---

SONUÇ: Doğru Sigorta Seçiminin Altın Kuralları

Bir sigorta şu 10 şartı sağlamalıdır:

• Yük akımı doğru hesaplanmalı

• Kablo korunmalı

• Ortam sıcaklığı dikkate alınmalı

• Grup etkisi hesaplanmalı

• Seçicilik sağlanmalı

• Kaçak akım uyumu olmalı

• Kalkış akımı düşünülmeli

• Hat uzunluğu dikkate alınmalı

• AC/DC doğru seçilmeli

• Gelecek kapasite planlanmalı

Bu kriterler dikkate alınmadan yapılan sigorta seçimi, çalışıyor gibi görünen ama riskli bir panodur.

(SAYFA YAZISI)