Kompakt şalter (MCCB) nedir? Nasıl Seçilir?

Kompakt şalter (MCCB) nedir?

MCCB = Molded Case Circuit Breaker

Görevi:

• Kısa devre koruması ⚡

• Aşırı akım koruması 🔥

• Hat koruması 🧯

• Enerji kesme (ana şalter)

Sigortadan farkı:

• Ayarlanabilir

• Büyük akımlarda kullanılır

• Seçicilik yapılabilir

• Tekrar kullanılabilir

---

MCCB hangi akımlarda üretilir?

Tipik üretim aralığı:

Gövde Tipi	Akım Aralığı
16–63A	Küçük panolar
63–100A	Dağıtım
100–160A	Atölye
160–250A	Fabrika
250–400A	Ana pano
400–630A	Trafo çıkışı
630–1600A	Büyük tesis
1600–3200A	Ana dağıtım

---

MCCB seçimi nasıl yapılır?

Bu işin 6 altın adımı vardır.

---

1️⃣ Yük akımı hesaplanır

Önce hattın taşıdığı akım bulunur.

3 faz formül:

$$I = \frac{P}{\sqrt{3} × V × cosφ}$$

Pratikte:
👉 Panonun toplam gücü / ana besleme akımı

Örnek:
Toplam yük = 75 kW
Akım ≈ 140A

---

2️⃣ Şalter anma akımı seçilir (In)

Kural:
👉 Şalter akımı = yük akımından %25 büyük

Örnek:
Yük akımı = 140A
Seçim = 160A MCCB

Neden büyütürüz?

• Sürekli çalışma

• Ortam sıcaklığı

• Yaşlanma

• Gelecek yük artışı

⚠️ En çok yapılan hata: yük akımıyla aynı seçmek.

---

3️⃣ Kablo koruma kontrolü yapılır

Şalter kabloyu korumalıdır!

Kural:

$$Ib < In < Iz$$

Sembol	Anlam
Ib	Yük akımı
In	Şalter akımı
Iz	Kablo taşıma akımı

Örnek:
Yük: 140A
Şalter: 160A
Kablo: 185A taşımalı ✔️

Eğer kablo küçükse → şalter düşürülür.

---

4️⃣ Kısa devre kesme kapasitesi (kA)

EN KRİTİK SEÇİM ❗

Şalterin yazan değer:

• 25 kA

• 36 kA

• 50 kA

• 70 kA

Bu ne?
👉 Şalterin patlamadan kesebileceği kısa devre akımı.

Seçim yeri:

Yer	Minimum kA
Küçük bina	25 kA
Atölye	36 kA
Fabrika	50 kA
Trafo çıkışı	70 kA

⚠️ Trafoya ne kadar yakın → kA o kadar büyük.

---

5️⃣ Termik-manyetik ayar seçimi

MCCB ayarlanabilir!

Üzerinde 2 ayar vardır:

🔥 Termik (overload) – Ir

Uzun süreli aşırı akım.

Ayarlanır:
👉 Yük akımına

Örnek:
160A şalter → Ir = 140A ayarlanır.

---

⚡ Manyetik (kısa devre) – Im

Anlık kısa devre açması.

Genelde:
👉 In × 5–10 arası seçilir.

Örnek:
160A MCCB → Im = 800–1600A

Motorlu hatlarda büyütülür (kalkış için).

---

6️⃣ Kullanım yerine göre tip seçimi

🔹 Ana şalter (Ana pano)

• Büyük kA

• Ayarlı tip

• Selektivite gerekli

🔹 Tali pano şalteri

• Orta kA

• Termik ayarlı

🔹 Motor hattı koruma

• Manyetik ayar büyük seçilir

• Kalkış akımı için

---

Sabit tip – Ayarlı tip farkı

Tip	Kullanım
Sabit MCCB	Küçük panolar
Ayarlı MCCB	Profesyonel panolar

Ayarlı tip = mühendislik işi 👍

---

MCCB aksesuarları (projede sorulur)

Aksesuar	Ne işe yarar
Yardımcı kontak	Açtı/kapadı bilgisi
Şönt açtırma	Uzaktan açma (yangın)
Düşük gerilim bobini	Enerji gidince açar
Motor mekanizması	Uzaktan kapama

Yangın senaryosu → şönt açtırma şarttır.

---

Örnek MCCB seçimi (gerçek proje)

Atölye ana pano:

• Güç: 90 kW

• Akım ≈ 170A

Seçim:

✔ 200A MCCB
✔ 36–50 kA
✔ Ayarlı tip
✔ Ir = 170A
✔ Im = 8×In
✔ Yardımcı kontak + şönt açtırma

---

Özet ustalık cümlesi 😄

Kompakt şalter seçimi yapılırken:

1️⃣ Yük akımı
2️⃣ Kablo kesiti
3️⃣ Kısa devre gücü (kA)
4️⃣ Termik-manyetik ayar
5️⃣ Kullanım yeri (ana/tali/motor)
6️⃣ Aksesuar ihtiyacı

bilinmeden MCCB seçilmez.

(SAYFA YAZISI)

TÜM İÇERİK...................WIN Otomasyon Fuarı 2015
Tavsiye Ettiğimiz Hesapmakinası  TIKLA
www.elektrikegitimi.com