Motor Koruma Şalteri

Siemens SIRIUS 3RV2011 Motor Koruma Şalteri (MPCB)

---

1️⃣ Bu cihaz aslında NEDİR?

Bu cihazın en doğru tanımı:

👉 Motor sigortasıdır.

Ama klasik sigorta değil.
Motorlar için özel tasarlanmış akıllı koruma şalteridir.

Bir motoru yakabilecek 5 ana tehlikeyi aynı cihazla engeller:

• Kısa devre

• Aşırı yük

• Faz kaybı

• Kilitlenmiş rotor (motor sıkışması)

• Uzun süreli zorlanma

Bu yüzden adı: Motor Protection Circuit Breaker

---

2️⃣ İç yapısı (asıl merak edilen kısım)

Bu cihazın içinde 3 farklı koruma mekanizması vardır:

⚡ 1) Manyetik koruma (kısa devre)

İçinde elektromıknatıs bobini bulunur.

Kısa devre olunca:

• Akım bir anda 10–15 kat artar

• Bobin manyetik alan oluşturur

• Mekanizmayı anında düşürür

⏱ Tepki süresi: milisaniye

Yani motor kablosu patlamadan devre kesilir.

---

🔥 2) Termik koruma (aşırı yük)

İçinde bimetal şerit vardır.

Bimetal = iki farklı metalin birleşimi

Akım arttıkça:

• Isınır

• Eğilir

• Mekanizmayı tetikler

Bu gecikmeli korumadır.

Neden gecikmeli?
Motor kalkışta yüksek akım çeker.
Ama uzun süre yüksek akım çekerse → motor yanar.

Bu cihaz motorun ısınmasını taklit eder.

Bu yüzden üzerinde CLASS 10 yazar.

👉 Motorun ısınma karakteristiğine göre çalışır.

---

⚙️ 3) Mekanik şalter sistemi

Üzerindeki kol sadece aç/kapa değildir.

İçinde:

• Yaylı açma mekanizması

• Kilitleme sistemi

• Trip göstergesi

Bu yüzden arıza olduğunda kol TRIPPED konumuna düşer.

---

3️⃣ Faz neden giriyor, neden çıkıyor?

Bu çok kritik soru 👇

Üst klemensler:
1/L1 – 3/L2 – 5/L3 → Şebeke giriş

Alt klemensler:
2/T1 – 4/T2 – 6/T3 → Motor çıkış

Yani cihaz motor hattının seri üzerindedir.

Şebekeden gelen akım:
➡️ Cihazın içinden geçer
➡️ Sürekli ölçülür
➡️ Sonra motora gider

Cihaz akımı ölçebilmek için motor hattının içinden geçmek zorundadır.

Bu yüzden faz girer ve faz çıkar.

Çıkan faz nereye gider?
👉 Kontaktöre veya direkt motora gider.

Genelde sıra:

Şebeke → Sigorta → Kontaktör → MPCB → Motor

---

4️⃣ Yardımcı kontak (13-14) neden var?

Bu kısım satışta çok etkili 💰

Motor koruma şalteri sadece motoru kapatmaz.

👉 Sisteme bilgi verir.

Yardımcı kontaklar:

• 13–14 → NO (açık kontak)

• 21–22 → NC (kapalı kontak)

Motor koruma attığında:

Bu kontaklar:

• PLC’ye sinyal gönderir

• Alarm verir

• HMI ekranına hata düşer

• Kontaktör bobinini keser

Yani sadece korumaz → arıza bilgisini bildirir.

Endüstride buna:
👉 geri bildirim (feedback) denir.

---

5️⃣ Neden gereklidir? (Müşteriye anlatılacak kısım)

Bir motor yandığında ne olur?

• Motor değişir 💸

• Üretim durur 💸💸

• İş kaybı olur 💸💸💸

• Servis çağrılır 💸💸💸💸

Ama bu cihazın fiyatı = motorun yanında çok küçük.

Bu yüzden şu cümle çok güçlüdür:

👉 “Motoru değil, üretimi korur.”

---

6️⃣ Bu cihaz olmazsa ne olur?

Sigorta tek başına motoru koruyamaz.

Sigorta:

• Kısa devreyi görür ✔

• Ama motor zorlanmasını görmez ❌

• Faz kaybını görmez ❌

• Motor sıkışmasını görmez ❌

Motorların %70’i aşırı yükten yanar.

İşte bu cihaz tam olarak bunu engeller.

Motor koruma şalteri, elektrik motorlarını kısa devreye, aşırı yüke, faz kaybına ve mekanik sıkışmaya karşı koruyan, sigorta ve termik rölenin birleşmiş halidir. Motor akımını sürekli izleyerek arıza oluşmadan sistemi durdurur ve yardımcı kontakları sayesinde otomasyon sistemine hata bilgisi gönderir. Bu sayede motor yanmaları ve üretim duruşları büyük ölçüde önlenir.

www.elektrikegitimi.com