ŞANTİYE SAHA PRİZ PANOSU

ŞANTİYE SAHA PRİZ PANOSU – OLMASI GEREKEN STANDARTLAR

Bu panolar taşınabilir elektrik dağıtım panosu (site distribution board) olarak geçer ve temel referanslar:

• TS EN 61439-4 (Şantiye panoları standardı)

• İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği

• Elektrik İç Tesisler Yönetmeliği

Şantiye kazalarının çok büyük kısmı bu panolardan çıkar ⚠️

---

1️⃣ Saha Panosu Yerde Durur mu Asılır mı?

📌 Doğru uygulama:

YERDE DURMAMALI ❌

Olması gereken:

• Zeminden min 50–70 cm yukarıda
• Duvara / kolona sabitlenmiş veya ayaklı sehpa üzerinde
• Yağmur ve suya karşı IP44 – IP54 min.

Sebep:

• Su teması

• Mekanik darbe

• Kablo ezilmesi

• Kaçak akım riskleri

Fotoğraftaki durum → ❌ uygunsuz kullanım

---

2️⃣ Standart Bir Şantiye Saha Panosunda Neler Olmalı?

En çok kullanılan pano: 32A – 63A saha panosu

🔌 Priz Sayıları (Standart Dağılım)

Tipik saha panosu:

Priz Tipi	Adet	Amper
3 Faz Priz (Kırmızı)	2 adet	16A veya 32A
Tek Faz Priz (Mavi)	4 adet	16A

Neden bu dağılım?

3 faz → vinç, kaynak, beton mikseri
1 faz → matkap, spiral, aydınlatma

👉 En yaygın konfigürasyon:
2 adet 3F + 4 adet 1F

---

3️⃣ Ana Giriş Koruması (En Kritik Kısım)

Saha panosunun kalbi burasıdır.

🔴 Ana Şalter

• 40A / 63A yük ayırıcı

• Kilitlenebilir olmalı

⚡ Kaçak Akım Rölesi (Hayati)

Şantiye için özel kural:

👉 300mA + 30mA birlikte kullanılır

RCD Tipi	Görevi
300 mA	Yangın koruması
30 mA	İnsan hayatı koruması

📌 Tek kaçak akım rölesi YETMEZ!

Doğru sıralama:

Şebeke → Ana Şalter → 300mA RCD → Sigortalar → 30mA RCD → Prizler

---

4️⃣ Priz Sigortaları Kaç Amper Olmalı?

Her priz AYRI SİGORTALI olmalı.

Tek Faz Prizler

• 1P 16A C tipi otomatik sigorta

3 Faz Prizler

Priz	Sigorta
16A trifaze priz	3P 16A C tipi
32A trifaze priz	3P 32A C tipi

📌 Ortak sigorta yapmak = büyük hata ❌

---

5️⃣ Kablo Girişi Nasıl Olmalı?

Olması gereken:

• Alttan kablo girişi
• Rakor / gland kullanılmalı
• Kablo askıda olmamalı
• Topraklama barası bulunmalı

Fotoğraftaki gibi kablo yerde → ❌ tehlikeli

---

6️⃣ Topraklama (Şantiye Panosunun En Kritik Noktası)

Şantiye panosu:

✔ Ayrı topraklama hattına bağlanmalı
✔ Pano içinde PE barası olmalı
✔ Tüm prizler PE’ye bağlı olmalı

---

7️⃣ Pano Üzerinde Olması Zorunlu Etiketler

Şantiye panosunda bulunması gereken yazılar:

• ⚡ Dikkat Elektrik Tehlikesi

• Ana şalter etiketi

• Panoyu besleyen hat bilgisi

• Kaçak akım test etiketi

---

8️⃣ IP Koruma Sınıfı

Minimum:

• Açık alan → IP54

• Kapalı alan → IP44

---

9️⃣ En Doğru Saha Panosu Şeması (Özet)

Standart pano içi sıralama:

1️⃣ Ana şalter (40–63A)
2️⃣ 300mA Kaçak akım rölesi
3️⃣ Priz sigortaları
4️⃣ 30mA Kaçak akım rölesi
5️⃣ Prizler

---

🔎 BLOG YAZISI (KULLANABİLİRSİN)

Şantiyelerde En Çok Ölüme Sebep Olan Elektrik Hatası: Saha Panoları

Şantiyelerde elektrik kazalarının büyük bölümü taşınabilir priz panolarından kaynaklanmaktadır.
Sebebi ise çoğu saha panosunun standartlara uygun yapılmaması ve yanlış kullanılmasıdır.

Birçok şantiyede saha panoları yere bırakılmakta, kablolar yerde sürünmekte ve kaçak akım koruması eksik bırakılmaktadır. Bu durum hem elektrik çarpması hem de yangın riskini ciddi şekilde artırır.

Standartlara uygun bir saha panosunda en az iki adet trifaze priz ve dört adet monofaze priz bulunmalıdır. Tüm prizler ayrı sigortalar ile korunmalı ve mutlaka 30mA kaçak akım rölesi üzerinden beslenmelidir.

Ancak çoğu kişinin bilmediği kritik bir detay daha vardır:
Şantiye panolarında yalnızca 30mA kaçak akım rölesi yeterli değildir. Panoda ayrıca 300mA kaçak akım rölesi bulunmalı ve bu röle yangın koruması sağlamalıdır.

Doğru bir saha panosunda enerji sıralaması şu şekilde olmalıdır:

Ana Şalter → 300mA Kaçak Akım → Sigortalar → 30mA Kaçak Akım → Prizler

Ayrıca saha panosu kesinlikle yerde kullanılmamalıdır. Panolar zeminden en az 50 cm yükseğe monte edilmeli ve IP54 koruma sınıfına sahip olmalıdır.

Unutulmamalıdır ki şantiye elektriği geçici değildir; yanlış yapılırsa sonuçları kalıcı olur.

---

İstersen bunun için de ustalara yönelik öğretici görsel hazırlayalım 👍
“Mühendis ustaya yerde pano olmaz!” temalı 😄

()



www.elektrikegitimi.com