HAVUZ AYDINLATMA SİSTEMLERİ

Elektrik Güvenliği, Hesaplamalar ve Doğru Uygulama Rehberi

Bu ders içeriği, elektrikegitimi.com için hazırlanmış olup; elektrik meslek lisesi öğrencileri, MYO mezunları, teknikerler ve uygulama yapan ustalar için hayati öneme sahip havuz aydınlatma sistemlerini teknik, standartlara uygun ve sahada uygulanabilir şekilde ele alır.

---

1. Havuzlarda Elektriksel Riskler

Havuzlar, elektrik tesisatları açısından en yüksek riskli alanlar arasındadır. Bunun temel nedenleri:

• Su ve nemin iletkenliği artırması

• İnsan vücudunun ıslakken direnç kaybetmesi

• Küçük bir kaçak akımın dahi ölümcül olabilmesi

⚠️ Bu nedenle havuzlarda yapılan her elektriksel uygulama özel standartlara tabidir.

---

2. Temel Güvenlik Prensibi (Altın Kural)

Havuz içinde ve havuza temas eden hiçbir noktada 230V bulunamaz.

Zorunlu Gerilim Seviyesi

• Maksimum: 12V AC

• Sistem tipi: SELV (Safety Extra Low Voltage)

Bu kural;

• Armatürler

• Kablolar

• Buatlar

• Ek noktaları

için geçerlidir.

---

3. Havuz Aydınlatma Sisteminin Genel Yapısı

Sistemin doğru mimarisi aşağıdaki gibidir:

Şebeke (230V)
→ Kaçak Akım Rölesi (30 mA)
→ Otomatik Sigorta
→ İzolasyon Trafosu (230V / 12V AC)
→ Havuz Dışı Bağlantı Kutusu
→ Havuz İçi Armatürler (12V)

🔴 Trafo sonrası hatta kesinlikle yüksek gerilim bulunmaz.

---

4. Armatür Seçimi ve Özellikleri

Örnek Senaryo

• Armatür sayısı: 10 adet

• Güç: 50 W / adet

Toplam güç:
10 × 50 = 500 W

Armatürlerde Olması Gereken Özellikler

• Gerilim: 12V AC

• Koruma sınıfı: IP68

• Gövde: Paslanmaz çelik (316L) veya bronz

• Cam: Temperli

• Standart: EN 60598-2-18

---

5. Güç ve Akım Hesapları

Toplam akım hesabı:

I = P / V
I = 500 / 12 ≈ 41,6 A

⚠️ Düşük voltaj – yüksek akım demektir. Bu yüzden kablo kesiti çok önemlidir.

---

6. İzolasyon Trafosu Seçimi

6A. Kablo Kesitinin Mesafeye Göre Net Hesaplanması

Havuz aydınlatmalarında en sık yapılan hatalardan biri, akım hesabı yapılmadan kablo kesiti seçilmesidir. Düşük voltaj (12V) sistemlerde gerilim düşümü çok daha kritik hale gelir.

---

1️⃣ Temel Formül

Tek fazlı 12V AC sistemler için:

Bakır iletken için:

S = (2 × L × I) / (γ × ΔV)

Pratik mühendislik formülü:

S = (2 × L × I) / (56 × ΔV)

---

2️⃣ Formüldeki Değerler

Sembol	Açıklama
S	Kablo kesiti (mm²)
L	Hat uzunluğu (metre – tek yön)
I	Akım (A)
56	Bakır iletken katsayısı
ΔV	İzin verilen gerilim düşümü (V)

---

3️⃣ İzin Verilen Gerilim Düşümü

Havuz aydınlatmalarında önerilen maksimum gerilim düşümü:

• %3 (ideal)

• Maksimum %5 (zorunlu haller)

12V sistem için:

• %3 → 0,36 V

• %5 → 0,6 V

---

4️⃣ Örnek Uygulama (10 Adet – 50W Armatür)

Toplam güç: 500 W
Gerilim: 12 V
Akım:

I = P / V = 500 / 12 ≈ 41,6 A

Hat uzunluğu: 15 metre
İzin verilen gerilim düşümü: 0,36 V

---

5️⃣ Hesaplama

S = (2 × 15 × 41,6) / (56 × 0,36)

S = 1248 / 20,16

S ≈ 61,9 mm²

---

6️⃣ Sonuç ve Mühendislik Yorumu

Bu sonuç bize şunu gösterir:

❗ Tek hat üzerinden 10 adet 50W armatürü beslemek mühendislik olarak uygun değildir.

✔ Doğru Çözüm

• Armatürler gruplara ayrılmalıdır

• Her 2–3 armatür için ayrı hat çekilmelidir

---

7️⃣ Doğru Tasarım Örneği

2 armatürlük grup:

• Güç: 100 W

• Akım: 8,3 A

• Mesafe: 15 m

• ΔV: 0,36 V

S = (2 × 15 × 8,3) / (56 × 0,36)

S ≈ 12,3 mm²

➡ Pratikte 10 mm² veya 16 mm² seçilir.

---

8️⃣ Pratik Tablo (12V Havuz Aydınlatması)

Armatür Sayısı	Mesafe	Akım	Önerilen Kesit
1 × 50W	10 m	4,2 A	2,5 mm²
2 × 50W	15 m	8,3 A	10 mm²
3 × 50W	15 m	12,5 A	16 mm²
4 × 50W	20 m	16,6 A	Hat bölünmeli

---

📌 Unutma: Düşük voltaj sistemlerde güvenlik yalnızca voltajla değil, doğru kablo kesitiyle sağlanır.

---

Trafo, havuz sisteminin en kritik güvenlik elemanıdır.

Trafo Özellikleri

• Tip: İzolasyon trafosu (SELV)

• Giriş: 230V

• Çıkış: 12V AC

• Güç: Minimum 700 VA (yük + %30 emniyet payı)

• Koruma: Termik ve kısa devre

• Konum: Havuzdan min. 3,5 m uzaklıkta, kuru ortam

❌ Elektronik adaptör veya SMPS kullanılmaz.

---

7. Kablo Seçimi

Havuz İçi Kablolar

Zorunlu kablo tipi:
H07RN-F

Neden?

• Kauçuk izolasyon

• Suya ve klora dayanım

• Yüksek mekanik dayanım

Kablo Kesiti (Yaklaşık)

Mesafe	Kesit
0–10 m	6 mm²
10–20 m	10 mm²
20 m üzeri	Hat bölünmeli

---

8. Buat ve Ek Yapılması

Önemli Uyarı

Havuz içinde buat yapılması önerilmez.

Zorunluysa:

Buat Özellikleri

• IP68 koruma

• Jel veya epoxy dolgulu

• Tam sızdırmaz yapı

Klemens ve Ek Yöntemleri

❌ Lüster klemens
❌ Vidalı klemens

✔ Jel dolgulu ek muf
✔ Reçineli ek kitleri
✔ Presli bağlantı

---

9. Aydınlatma Panosu İçeriği

Panoda Bulunması Gereken Elemanlar

• Ana şalter

• 30 mA Kaçak Akım Rölesi (Tip A)

• C Tip otomatik sigorta

• İzolasyon trafosu

• Toprak barası

---

10. Topraklama ve Eş Potansiyel

Aşağıdaki tüm metal parçalar eş potansiyel baraya bağlanmalıdır:

• Merdivenler

• Korkuluklar

• Armatür gövdeleri

• Metal havuz ekipmanları

Kablo kesiti: 16 mm² bakır

---

11. Sık Yapılan Hatalar

• Havuz içine 220V sokmak

• IP65 armatür kullanmak

• Lüster klemensle ek yapmak

• Kaçak akım rölesi kullanmamak

• Yetersiz kablo kesiti seçmek

---

12. Sonuç ve Mesleki Sorumluluk

Havuz tesisatında yapılan bir hata, insan hayatına mal olabilir.

Bu yüzden:

• Standartlara uyulmalı

• Hesap yapılmadan uygulama yapılmamalı

• “Usta usulü” çözümlerden kaçınılmalıdır

---

📌 Bu içerik, elektrikegitimi.com için eğitim amaçlı hazırlanmıştır.

İzinsiz kopyalanamaz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.

---

📘 Bir sonraki ders:

“Havuzlarda Kaçak Akım Rölesi ve Ölçüm Teknikleri” 

Aşağıdakilerden hangisini yapmak istersin?

1️⃣ PDF / Ders Notu formatına çevireyim
2️⃣ Bu içeriği seri ders yapalım (5–6 bölüm)
3️⃣ Sınav soruları + cevap anahtarı ekleyelim
4️⃣ Şemalı anlatım (tek hat, pano, trafo bağlantısı)
5️⃣ “Usta hataları” başlıklı gerçek saha örnekleri ekleyelim
6️⃣ MYK / Ustalık sınavlarına uygun soru bankası hazırlayayım

İstersen bir sonraki adımda şunları yapabiliriz 🔧📘

1️⃣ Excel / hesap tablosu mantığıyla örnekler
2️⃣ Aynı hesabı 24V – 36V sistemle kıyaslama
3️⃣ “Usta neden 6 mm² çeker?” başlıklı hata analizi
4️⃣ Sınav sorusu (MYO / ustalık)
5️⃣ Şemalı anlatım (hat bölme görseli)