Elektrik Panolarında Kullanılan Ray Klemensleri (DIN Klemensler)

Elektrik panolarında ray klemensleri; kabloların düzenli, güvenli ve standartlara uygun şekilde bağlanmasını sağlayan temel elemanlardır.
Pano içi bağlantıların karmaşasını azaltır, bakım ve arıza tespitini ciddi şekilde kolaylaştırır.

---

1️⃣ Ray Klemensi Nedir?

Ray klemensi, genellikle DIN ray (TS35) üzerine takılan; pano içindeki iletkenlerin eklenmesi, dağıtılması ve ayrıştırılması için kullanılan bağlantı elemanıdır.

📌 Kısaca:

Kabloyu kabloya değil, klemense bağlama disiplinidir.

---

2️⃣ Ray Klemenslerinin Elektrik Panosundaki Görevleri

✔ Kabloları güvenli şekilde bağlamak
✔ Hatları düzenli ve izlenebilir hale getirmek
✔ Ölçüm ve test kolaylığı sağlamak
✔ Bakım sırasında sök–tak işlemlerini hızlandırmak
✔ Hata riskini azaltmak

👉 Ray klemensi olmayan pano, bakıma kapalı pano demektir.

---

3️⃣ Elektrik Panolarında Kullanılan Ray Klemensi Türleri

🔧 1. Geçişli Klemens (Feed-Through)

En yaygın kullanılan klemens türüdür.

📌 Özellikleri:

• İki taraflı bağlantı

• Hat uzatma veya dağıtma

• Faz, nötr, kontrol hatları için ideal

📌 Kullanım alanı:

• Kumanda devreleri

• Güç dağıtımı

---

🔧 2. Topraklama Klemensi (PE)

Koruma topraklaması için kullanılır.

📌 Özellikleri:

• Yeşil–sarı renk

• Direkt DIN raya temas eder

• Düşük empedanslı bağlantı sağlar

🛑 PE hattı asla normal klemens üzerinden geçirilmemelidir.

---

🔧 3. Nötr Klemensi (N)

Nötr hattı için kullanılır.

📌 Özellikleri:

• Genellikle mavi renkte

• Ayrı nötr barası düzeni sağlar

• Ölçüm ve kontrol kolaylığı

---

🔧 4. Sigortalı Klemens

Hat üzerine sigorta eklenmesini sağlar.

📌 Kullanım amacı:

• PLC girişleri

• Kontrol devreleri

• Hassas ekipmanlar

📌 Avantaj:

Arıza anında sadece ilgili hattı korur.

---

🔧 5. Ayırmalı (Test) Klemens

Hatların geçici olarak ayrılmasını sağlar.

📌 Kullanım alanları:

• Ölçü devreleri

• Sayaç girişleri

• Test ve devreye alma işlemleri

---

🔧 6. Çok Katlı (Çift / Üç Kat) Klemensler

Alan tasarrufu sağlar.

📌 Kullanım alanı:

• Dar panolar

• PLC giriş–çıkış grupları

---

4️⃣ Bağlantı Tipine Göre Ray Klemensleri

🔩 Vidalı Klemens

• Klasik sistem

• Yüksek sıkma kuvveti

• Titreşimli ortamda periyodik kontrol gerekir

🔧 Yaylı (Push-in / Cage Clamp)

• Vidalama yok

• Titreşime dayanıklı

• Hızlı montaj

---

5️⃣ Ray Klemensi Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

✔ Kablo kesiti (mm²)
✔ Taşıyacağı akım
✔ Gerilim seviyesi
✔ Kullanım amacı (PE, N, sinyal)
✔ Standartlar (IEC, EN)

🛑 İnce kabloya büyük klemens veya tersi kontak problemlerine yol açar.

---

6️⃣ Elektrik Panolarında Doğru Ray Klemensi Kullanımı

📌 İyi bir pano düzeninde:

• Her hat numaralıdır

• Klemensler etiketlidir

• PE ve N ayrı tutulur

• Köprülemeler düzenlidir

👉 “Direkt birbirine bağlayalım” yaklaşımı pano disiplini değildir.

---

7️⃣ En Sık Yapılan Hatalar

❌ PE hattını geçişli klemense bağlamak
❌ Klemens etiketi kullanmamak
❌ Kablo yüksüğü kullanmamak
❌ Farklı kesitleri aynı klemense sıkmak

📛 Bu hatalar:

• Isınmaya

• Temassızlığa

• Kabulde red sebebine neden olur

(

🔌 Elektrik Panolarında Ray Klemensleri ve Klemens Etiketleri

Elektrik panolarında ray klemensleri kadar klemens etiketleri de önemlidir.
Etiketlenmemiş bir pano; bakımda zaman kaybı, arıza tespitinde hata ve kabul aşamasında revize sebebi demektir.

👉 İyi bir pano, etiketinden belli olur.

---

1️⃣ Ray Klemensi Nedir?

Ray klemensleri, DIN ray (TS35) üzerine monte edilen; kabloların güvenli, düzenli ve izlenebilir şekilde bağlanmasını sağlayan bağlantı elemanlarıdır.

📌 Amaç:

• Kabloları düzenlemek

• Hatları ayırmak

• Ölçüm ve bakım kolaylığı sağlamak

---

2️⃣ Elektrik Panolarında Kullanılan Ray Klemensi Türleri

🔧 Geçişli Klemens

• Hat uzatma ve dağıtma

• Faz, nötr ve kumanda devreleri

🌍 Topraklama Klemensi (PE)

• Yeşil–sarı

• DIN raya direkt temas

• Koruma topraklaması

🔵 Nötr Klemensi (N)

• Mavi renk

• Nötr barası düzeni

🔥 Sigortalı Klemens

• Hassas devre koruması

• PLC girişleri

🧪 Ayırmalı (Test) Klemens

• Ölçüm ve devreye alma için

---

3️⃣ Klemens Etiketi Nedir ve Neden Gereklidir?

Klemens etiketi, hangi klemensin hangi hatta ait olduğunu gösteren tanımlamadır.

📌 Etiket olmadan:

• Kablo takip edilemez

• Ölçüm yanlış yerden yapılır

• Arıza süresi uzar

📛 Kontrollerde en sık yazılan madde:

“Klemens etiketleri eksik”

---

4️⃣ Klemens Etiketlerinde Neler Yazmalıdır?

✅ Zorunlu bilgiler

✔ Klemens numarası
✔ Hat adı veya devre numarası
✔ Faz / Nötr / PE bilgisi
✔ Giriş – çıkış ayrımı (gerekirse)

📌 Örnek etiketler

X1:1   L1
X1:2   L2
X1:3   L3
X1:4   N
X1:5   PE

veya kumanda devresi için:

X2:12   START
X2:13   STOP
X2:14   ARIZA

---

5️⃣ IEC’ye Göre Klemens Numaralandırma Mantığı

🔹 Klemens grubu

• X1, X2, X3 → Klemens grubu

🔹 Sıra numarası

• X1:1, X1:2, X1:3 …

📌 Altın kural:

Aynı pano içinde aynı klemens numarası tekrar etmez.

---

6️⃣ Ray Klemenslerinde Renk Kodları

Renk	Anlam
Yeşil–Sarı	Toprak (PE)
Mavi	Nötr (N)
Siyah / Gri	Faz / Kumanda
Kırmızı	AC kontrol
Turuncu	DC kontrol

📌 Renk + etiket birlikte kullanılmalıdır.

---

7️⃣ Klemens Etiketleme Türleri

🏷️ Klemens Üstü Etiket

• Klemensin üzerine takılır

• En yaygın yöntem

🏷️ Yan Etiket

• Dar alanlar için

🏷️ Köprü Etiketi

• Köprülenmiş klemens grupları için

---

8️⃣ En Sık Yapılan Hatalar

❌ Etiket hiç kullanılmaması
❌ Elle yazılmış, silinen etiketler
❌ Rastgele numaralandırma
❌ PE ve N klemenslerinin etiketsiz bırakılması

📛 Bunlar:

• Kabulde red

• Bakımda kaos

• Güvenlik riski demektir

---

9️⃣ İyi Bir Pano Etiketlemesi Nasıl Olmalı?

✔ Okunaklı
✔ Silinmez
✔ Standartlara uygun
✔ Şema ile birebir uyumlu

👉 Pano şeması ne diyorsa, klemens etiketi aynı şeyi söylemelidir.

---

🎯 Sonuç

Ray klemensleri pano düzeninin iskeletidir,
etiketleri ise kimlik kartıdır.

Etiketsiz pano = Sahipsiz pano.

www.elektrikegitimi.com