Panolarda Akım Trafosu Montaj Riskleri

MEVCUT DURUMUN RİSK ANALİZİ (Fotoğrafa Göre)

Fotoğrafta görülenler:

• ✔️ Baralı akım trafosu (CT – Current Transformer)

• ❌ Primer baralar açıkta

• ❌ Üst ve alt kısımda kablo kanalı olmasına rağmen bara koruması yok

• ❌ Bakım esnasında el, tornavida, ölçü probu ile temas riski

• ❌ Panoda enerji altında müdahale ihtimali yüksek

👉 Bu durum:

• Elektrik çarpması

• Ark oluşumu

• Yanık

• Ölümcül kaza
  riskleri barındırır.

---

⚡ NEDEN BU KADAR TEHLİKELİ?

1️⃣ Akım Trafosu Primer Baraları

• Genellikle 400–690 V

• Yüksek kısa devre akımı

• Bara yüzeyi geniş → temas halinde ark enerjisi çok yüksek

2️⃣ Bakım Senaryosu

Elektrik bakım ekibi:

• Sigorta kontrolü

• Termal kamera

• Ölçüm

• Arıza tespiti
  yaparken refleksif hareketle bara bölgesine temas edebilir.

👉 Bu bir **“öngörülebilir risk”**tir
👉 İSG açısından kesinlikle kabul edilemez

---

🛡️ NASIL BİR KORUMA SİSTEMİ YAPILMALI?

Aşağıda en doğru ve sahada kabul gören çözümleri sıralıyorum:

---

✅ 1. ŞEFFAF POLİKARBON BARA KORUMA KAPAĞI (EN DOĞRU ÇÖZÜM)

🔧 Malzeme

• Polikarbon (Lexan)

• Yanmaz sınıf: UL94 V-0

• Kalınlık: 3 – 5 mm

• Şeffaf (termal kontrol ve görsel denetim için)

📐 Uygulama

• CT’nin primer baralarını tamamen kapsayacak

• Vidalı veya raylı

• Sökülebilir ama alet olmadan açılamaz

✅ Avantaj

• Teması %100 engeller

• Ark sıçramasını sınırlar

• Bakımda görünürlük sağlar

📌 Endüstride en çok tercih edilen yöntem

---

✅ 2. ISIYA DAYANIKLI BARA İZOLASYON KILIFI (İKİNCİ ÇÖZÜM)

🔧 Malzeme

• Isı büzüşmeli bara makaronu

• Silikon / PVC esaslı

• Gerilim dayanımı: 1 kV – 3,6 kV

• Sıcaklık dayanımı: -40 / +125 °C

⚠️ Dikkat

• CT sökülmeden zor uygulanır

• Mekanik darbelere karşı zayıftır

📌 Tek başına yeterli değil, kapakla birlikte ideal

---

✅ 3. MODÜLER BARA KAPAMA KUTUSU (PANO ÜRETİCİ ÇÖZÜMÜ)

• ABS veya cam elyaflı polyester

• IP20 – IP30

• Vida veya kilitli sistem

📌 Yeni panolarda önerilir

---

❌ YANLIŞ ÇÖZÜMLER (KESİNLİKLE YAPILMAMALI)

• ❌ Elektrik bandı

• ❌ PVC hortum

• ❌ Strafor, pleksi artığı

• ❌ Ahşap parça

• ❌ “Kimse dokunmaz” yaklaşımı

---

📜 HANGİ YÖNETMELİĞE DAYANARAK TALEP EDİLMELİ?

Bu kısım çok önemli, çünkü taşeron burada itiraz edemez 👇

---

📘 1️⃣ Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği

Madde 7 – Koruma Önlemleri

“Gerilim altında bulunan iletken bölümler, doğrudan dokunmaya karşı korunmuş olmalıdır.”

📌 Açıkta bara = açık ihlal

---

📘 2️⃣ Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği

Madde 25 – Dokunmaya Karşı Koruma

“İnsanların erişebileceği yerlerde bulunan iletken kısımlar izole edilmeli veya muhafaza altına alınmalıdır.”

📌 Bakım personeli erişebiliyor → zorunlu izolasyon

---

📘 3️⃣ İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

Ek-II / 2.1

“Elektrik tesisatları çalışanları doğrudan veya dolaylı temas risklerine karşı koruyacak şekilde yapılır.”

📌 İSG birimi bu maddeyle diretmelidir

---

📘 4️⃣ 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Madde 4 – İşverenin Yükümlülüğü

“Mesleki risklerin önlenmesi için gerekli her türlü tedbir alınır.”

📌 Risk biliniyor → önlem alınmazsa kusur işverende

---

🧾 TAŞERONA NASIL TALEP EDİLMELİ? (ÖRNEK METİN)

Panoda bulunan baralı akım trafolarının primer baraları açıkta olup, bakım ve işletme esnasında doğrudan temas riski oluşturmaktadır.

Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve 6331 sayılı İSG Kanunu gereği, ilgili baraların şeffaf, yanmaz ve mekanik dayanımlı izolasyon kapağı ile korunması talep edilmektedir.

---

🧠 İSG BİRİMİ BU KONUDA NEYE DAYANARAK ISRARCI OLMALI?

• Risk değerlendirmesi

• Elektriksel temas riski

• Ark yanığı ihtimali

• Ölümcül kaza potansiyeli

• Öngörülebilir tehlike

👉 Bu durumda İSG:

• Uygunsuzluk bildirimi

• Faaliyeti durdurma

• Düzeltici faaliyet talebi
  yapabilir.

---

✅ SONUÇ (ÖZET)

✔️ Bu durum iş güvenliğine aykırı
✔️ Bara izolasyonu zorunlu
✔️ En doğru çözüm:

Şeffaf, alev geciktirici polikarbon koruma kapağı + gerekirse bara makaronu

(SAYFA YAZISI)


www.elektrikegitimi.com